رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, member تاریخ عضویت: 1394/12/17 ارسالها: 649 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") تشکرها: 7 بار
31 تشکر دریافتی در 31 ارسال
|
*⚛💮مشورت و نظرخواهي حكومت از مردم حتي اگر اشتباه كرده باشند*
💠وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ
🌱و در امور با آنان مشورت نما، پس هنگامى كه تصميم گرفتى، (قاطع باش و) بر خداوند توكّل كن.براستى كه خداوند توكّل كنندگان رادوست مىدارد. 159/ال عمران
🔷✨كلمهى «شُوْر» در اصل به معنى مكيدن شيرهى گلها توسط زنبور است. در مشورت كردن نيز انسان بهترين نظريهها را جذب مىكند.
بعد از فرمان عفو عمومی در ابتداي ايه، برای زنده کردن شخصیت مسلمانان و تجدید حیات فکری و روحی آنان دستور میدهد که باز هم «در کارها با آنها مشورت کن و رأی و نظر آنها را بخواه» (وَ شاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ)
گويا برخي تحليلگران، شكست اُحد را ناشي از شورايي ميدانستند كه اكثريت آن به نظري مغايرِ نظر پيامبر [ولي امر مسلمين] رأي داد و ميگفتند: وقتي رسول خدا در ميان ماست، بايد از ايشان پيروي كنيم! غافل از آن كه قلمرو امور اجرايي و موضوعات دنيايي، مستقل از احكام شرعي و امور آسماني است. براي تربيت مردم و رشد اجتماعي آنان، چارهاي جز سپردن كارها به دست تدبير خودشان و شخصيت دادن به آنان نيست.
🔹ارزش مشورت را با ناكامىهاى موسمى ناديده نگيريد.«وَ شاوِرْهُمْ»
🔹پيامبر وظيفه داشت با مردم حتى آنان كه در گذشته لغزش داشتهاند نيز مشورت كند. «وَ شاوِرْهُمْ».هر چند نتيجهى مشورت در جنگ احد، مبنى بر مبارزه در بيرون شهر، به شكست انجاميد، ولى اين قبيل موارد نبايد ما را از اصل مشورت و فوايد آن باز دارد.
🔹ظلمى را كه به تو كردند، عفو كن؛ «فَاعْفُ عَنْهُمْ» براى گناهى كه نسبت به خدا مرتكب شدند، طلب آمرزش كن؛ «وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ» در مسائل سياسى اجتماعى، آنان را طرف مشورت خود قرار ده. «وَ شاوِرْهُمْ»
🔹در كنار فكر و مشورت، توكّل بر خدا فراموش نشود. «فَتَوَكَّلْ»
🔹ابتدا مشورت و سپس توكّل، راه چارهى كارهاست، خواه به نتيجه برسيم يا نرسيم. «شاوِرْهُمْ ... فَتَوَكَّلْ ... إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ»
📚تفاسير نور نمونه بازرگان
┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,343
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
⚡️لزوم تبعیت از رای اکثریت
✳️آیه «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّه إِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ» [آل عمران: ۱۵۹] را برخی چنان تفسیر میکنند که دستور مشاورت تنها برای دلجویی از مردم یا آگاه شدن ولی امر است، ولی تصمیمگیری با خود او است و هرگونه صلاح بداند رفتار میکند، همان گونه که امروزه مرسوم است و بیشتر رؤسای جمهور، مشاورینی دارند و تنها برای روشن شدن ابعاد مختلف مسالهها با آنان مشورت میکنند، ولی رأی نهایی با خود آنها است و مسأله تنفیذ رأی اکثریت، مطرح نیست.
✳️از نظر محمدهادی معرفت، این تفسیر، مخالف آیه: «وَ أَمْرُهُمْ شُورَى بَینَهُمْ» [شوری: ۳۸] است و در مواردی مایه بیاعتبار کردن آرای عمومی و وقع ننهادن به نظرات صاحب نظران مربوط، خواهد بود. در صورتی که آیه فوق، به مردم بها میدهد و آرای آنان را ارج مینهد و أساسا تفسیر یاد شده، مخالف مفهوم «شور» در متعارف و عرف عقلا است که معمولاً پس از مشورت، رأی اکثریت را مورد تنفیذ قرار میدهند و شرع نیز تشخیص این گونه مفاهیم را به عرف واگذار کرده است.
✳️از نظر معرفت، تفسیر آیه چنین خواهد بود: «در موقع تنفيذ رأى اكثریت- طبق معمول- هیچ گونه نگرانی به خود راه نده و اگر در مواردی احتمال صواب را در خلاف رأی اکثریت میبینی نگران نباش، زیرا این دغدغه بر اثر سنگینی بار مسؤولیت بر تو رخ داده، پس آسوده خاطر باش و بر خدا توکل نما که خداوند کارساز تو خواهد بود، زیرا طبق روال معمول، رفتار کردهای و به وظیفه محوله، درست عمل کردهای و خداوند مددکار درستکاران است.»
✳️از پیامبر اکرم (ص) رسیده شد: حزم (استواری در تصمیم) چیست؟ پیامبر فرمود: مشورت با صاحب نظران و پیروی کردن از نظرات ایشان است. پیامبر در این روایت، علاوهبر آن که راه کنکاش با اندیشمندان مربوطه را پیشنهاد کرده، متابعت و پذیرفتن آراء صواب آنها را نیز توصیه فرموده است، یعنی حکمت عملی اقتضاء میکند که تصمیمگیرنده، از رأی صاحب نظران پیروی کند، نه آنکه پس از مشورت، آنچه به نظر خودش رسید، عمل کند و این پیروی از رأی اکثریت قاطع صاحب نظران است.
✳️همچنین به همین جهت است که حضرت امیر (ع) می فرماید: «الخلاف يهدى الرأى»؛ مخالفت با رأی اکثریت مایه تباهی رأی تصمیمگیرنده است. در جای دیگر میفرماید: «من استبد برأيه هلك»، هر که رأی خود را بپسندد و به آرای دیگران اهمیت ندهد، راه نابودی را در پیش گرفته است.
🌐برشی از کتاب شریعت شهر؛ رضا تاران، نگاه معاصر، ۱۴۰۲؛ ص ۱۴۰ و ۱۴۱.
ویرایش بوسیله کاربر 1404/02/31 08:31:33 ق.ظ
| دلیل ویرایش: edit
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member, Administrators تاریخ عضویت: 1390/02/31 ارسالها: 1,274 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") تشکرها: 1 بار
51 تشکر دریافتی در 28 ارسال
|
با سلام و احترام
آیتالله محمد هادی معرفت در تفسیر و تحلیلهای خود، دیدگاه قابلتوجهی در مورد آیه «وشاورهم فی الأمر» دارد. ایشان برخلاف برخی مفسران که مشورت را صرفاً برای احترام یا تشریک در رأی میدانند، بر الزامآور بودن نتیجهی مشورت تأکید دارند.
نکته کلیدی در نظر آیتالله معرفت: اگر خداوند پیامبر را مأمور به مشورت با مردم کرده، ولی پیامبر ملزم به پیروی از نتیجه مشورت نباشد، آنگاه اصل مشورت معنای واقعی خود را از دست میدهد و جنبهی صوری و تشریفاتی پیدا میکند، در حالی که این با حکمت الهی سازگار نیست.
ایشان میگوید:
"اگر رأی اکثریت مورد مشورت، الزامآور نباشد، امر به مشورت بیفایده و لغو خواهد بود؛ و کارهای لغو از شأن شارع حکیم به دور است."
البته دیدگاه ایشان ناظر به مواردی است که شورا با عقل جمعی و در چارچوب اصول اسلامی صورت گرفته باشد. یعنی در جایی که نظر مشورتی با عقل، عدل و شریعت در تضاد نباشد.
در مقابل، دیدگاه مشهورتر (مثل دیدگاه علامه طباطبایی در المیزان) این است که:
پیامبر مشورت میکند.
ولی در نهایت، اختیار تصمیمگیری با اوست، زیرا وحی، عقل و تدبیر پیامبر، فراتر از فهم عموم است.
جمعبندی:
نظر آیتالله معرفت: نتیجه مشورت الزامآور است.
نظر مشهور مفسران: مشورت واجب است، اما عمل به آن واجب نیست.
ارسالی توسط استاد مغربی در گروه قران پویان
|
سیدکاظم فرهنگ |
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,343
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
پیامبر هم نظر شخصی خود را بر رأی جمعی تحمیل نکرد و نظر شورا را پذیرفت
❇نظام اسلامی، نظامی مبتنی بر مشارکت و #مشورت است؛ بدین معنا که مسائل و امور اجتماعی باید با بهرهگیری از #نظر_مردم و اهل مشورت بررسی و تصمیمگیری شود و اختیار امور در دست یک فرد نباشد. از اینرو، حکومت اسلامی نه استبدادی است و نه دیکتاتوری، بلکه بر پایه اصل شورا و مشارکت عمومی اداره میشود.
در اموری که به سرنوشت جامعه مربوط است، نظر مردم جایگاه ویژهای دارد. نمونه روشن این اصل را میتوان در جریان #جنگ_اُحد مشاهده کرد.
❇پیامبر اکرم(ص) بر این باور بودند که مسلمانان در داخل شهر مدینه از مواضع دفاعی خود استفاده کرده و با دشمن مقابله کنند و به عبارتي خانه هاي مدينه را سپر خودشان قرار دهند؛ اما اکثریت مسلمانان خواهان خروج از مدینه و رویارویی مستقیم با سپاه دشمن بودند. پیامبر(ص)، با وجود آنکه نظر شخصی ایشان چیز دیگری بود، رأی #اکثریت را پذیرفتند و بر اساس همان تصمیم، جنگ در دامنه کوه اُحد انجام شد.
پس از پایان جنگ، روشن شد که نظر اولیه پیامبر(ص) از نظر نظامی صحیحتر بوده است؛ اما آن حضرت هرگز مردم را به سبب انتخابشان سرزنش نکردند و نفرمودند که اشتباه آنان موجب خسارتهای سنگین، از جمله شهادت حضرت #حمزه (ع)، شده است.
این رفتار نشان میدهد که احترام به رأی مردم و پایبندی به تصمیم جمعی، از اصول اساسی مدیریت اسلامی است.
🔻افزون بر این، خداوند متعال نیز این شیوه را تأیید کرده و دقيقا پس از همين جنگ در قرآن کریم به پیامبر فرمان میدهد: «وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ»؛ یعنی «در امور با آنان #مشورت کن».
این آیه بهصراحت بر ضرورت مشورت در مسائل اجتماعی و عمومی دلالت دارد. سپس میفرماید: «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ»؛ یعنی پس از آنکه تصمیم نهایی اتخاذ شد، بر خدا #توکل کن و آن را اجرا نما.
بر اساس این آیه، پس از مشورت و شکلگیری تصمیم، مسئولیت اعلام و اجرای آن بر عهده رهبر جامعه است و او باید پیامدهای آن را نیز بپذیرد.
بنابراین، در نظام اسلامی، رأی مردم و نتیجه مشورت جایگاهی بنیادین دارد و حتی شخصیتی چون پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله و سلم) نیز نظر شخصی خود را بر رأی جمعی تحمیل نمیکند؛ بلکه با پذیرش تصمیم حاصل از شورا، الگویی عملی از حکومت مبتنی بر مشارکت، مسئولیتپذیری و احترام به اراده عمومی ارائه میدهد.
آیت الله سید ابوالفضل موسویان
|
|
|
|
|
|
جهش به انجمن
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.
