❓چه كساني از #جهاد #معافند؟ تفاوت انها با #منافقاني كه در جهاد شركت نكردند، چيست؟

🔸لَيْسَ عَلَى اَلضُّعَفٰاءِ وَ لاٰ عَلَى اَلْمَرْضىٰ وَ لاٰ عَلَى اَلَّذِينَ لاٰ يَجِدُونَ مٰا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذٰا نَصَحُوا لِلّٰهِ وَ رَسُولِهِ مٰا عَلَى اَلْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ وَ اَللّٰهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ «91»
بر ناتوانان و بيماران (كه نمى‌توانند در جهاد شركت كنند) و تهيدستانى كه چيزى براى خرج كردن (در راه جهاد) نمى‌يابند، ايرادى نيست، به شرط آن‌كه خيرخواه خدا و پيامبرش باشند، (و از آنچه در توان دارند مضايقه نكنند.) (زيرا) بر نيكوكاران راه سرزنش و مؤاخذه‌اى نيست و خداوند بخشنده‌ى مهربان است.

❇مقصود از " #ضعفاء" بدليل سياق آيه كسانيند كه #نيرو و توانایی #جهاد ندارند، حال يا طبعا ناتوانند مانند اشخاص فلج و زمين‌گير، و يا بخاطر عارضه موقتى كه فعلا دست داده، مانند كسالت و مرض. و مقصود از " اَلَّذِينَ لاٰ يَجِدُونَ مٰا يُنْفِقُونَ " كسانى هستند كه نيروى مالى و يا اسلحه و امثال آن را ندارند. پس، از اينگونه افراد قلم تكليف و حكم وجوب جهاد برداشته شده، چون اگر برداشته نشود حرج و شاق است، و همچنين لوازم و توابع آن از قبيل مذمت در دنيا و عقاب در آخرت نيز برداشته شده، چون در حقيقت مخالفت در مورد اينان صدق نمى‌كند. و اگر خداى تعالى اين رفع حرج را مقيد كرده به صورتى كه " نَصَحُوا لِلّٰهِ وَ رَسُولِهِ - خيرخواهى خدا و رسول كنند" براى اين است كه بفهماند وقتى تكليف و بدنبال تكليف مذمت و عقاب برداشته مى‌شود كه دلها و نياتشان از خيانت و غش دور باشد، و نخواسته باشند مانند منافقين با تخلف از امر جهاد و تقاعد ورزيدن كارشكنى كرده، روحيه اجتماع را فاسد سازند، و گر نه اگر چنين منظور فاسدى داشته باشند عينا مانند منافقين مستحق مذمت و عقاب خواهند بود. جمله " مٰا عَلَى اَلْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ " در مقام بيان علت رفع حرج از نامبردگان است، و معنايش اين است: در صورتى كه اين گونه افراد قصد خيرخواهى براى خدا و رسول را داشته باشند از اين رو تكليف ندارند كه در چنين فرضى نيكوكارند، و ديگر بر نيكوكاران مؤاخذه‌اى نيست، و كسى نمى‌تواند به آنها آسيبى برساند

📚تفسير الميزان

❇پيرمردى نابينا خدمت پيامبر آمد و عرض كرد: كسى را ندارم كه دستم را گرفته و به جبهه ببرد. ناتوان و سالمندم. آيا عذرم پذيرفته است‌؟ پيامبر سكوت كرد، تا آنكه اين آيه نازل شد.

⬅️در اسلام فرمان حَرَجى و #فوق_طاقت نيست، اسلام انعطاف‌پذير است و بن‌بست ندارد. امام صادق عليه السلام فرمود: هر كارى را كه انسان نتواند انجام دهد، تكليف ندارد و سپس اين آيه را تلاوت فرمودند.

1 - تكاليف الهى به قدر توان بشر است. لَيْسَ عَلَى اَلضُّعَفٰاءِ‌ ... . حَرَجٌ (ضعيفان و بيماران كه ناتوانى جسمى دارند، از جهاد با جان و فقيران كه ناتوانى مالى دارند، از جهاد با مال معاف‌اند)
2 - خيرخواهى هرگز ساقط نمى‌شود، ناتوانان نيز به نحوى كه مى‌توانند حمايت كنند. حتّى نابيناى سالمند، به دعاى با زبان و قلب و خيرخواهى براى رزمندگان، موظّف است. «إِذٰا نَصَحُوا»

3 - آنان كه از جهاد معذورند، ولى علاقه به آن دارند، از نيكوكارانند. «اَلْمُحْسِنِينَ‌»

4 - از آنان كه بدون قصور و كوتاهى و با داشتن انگيزه‌ى خوب، زيانى سر زند، مؤاخذه نمى‌شود و تاوانى نمى‌پردازند. «مٰا عَلَى اَلْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ‌»

📚تفسير نور