آپارات اينستاگرام لينكداين
logo
پر بازدید ترین عناوین تالار از ابتدا: ایه 59 سوره احزاب(حجاب):زنان مسلمان،جلباب(روپوش) رابه بدن خود نزدیک کنند تا مورد اذیت قرار نگیرند (تعداد مشاهده:53827)    اوقات نماز های یومیه در قران (تعداد مشاهده:44161)    عسل شفا بخش همه مردم-ایه 69سوره نحل (تعداد مشاهده:34404)    آيات 11تا 13 حجرات:برادران ایمانی هم رامسخره نکنید.بدگمان نباشید.غیبت نکنید.تجسس نکنید (تعداد مشاهده:29113)      پر بازدید ترین عناوین سه ماه گذشته: تدبر و فهم سوره مرسلات:واي بر مكذبين    تدبر و فهم سوره تكوير:منظور از حشر وحوش چيست؟ درس و مفهوم ايات سوره اذاالشمش كورت    تدبر و فهم سوره مطففين:كم گذاشتن از حقوق مردم،تمسخر مومنان و افسانه خواندن آيات:ناشي ازانكارمعاد    دانلود فايل پي‌دي‌اف تدبر در سوره هاي مرحله اول نزول شامل درس سوره ها،نكات مهم و كلمات كليدي       آخرین رویداد تالار: اپلیکیشن تنزیل با امکانات جدید، مناسب برای هر ایرانی علاقه‌مند به قرآن      

توجه

Icon
Error

admin1 Offline
#1 ارسال شده : 1393/10/18 02:15:57 ب.ظ
admin1

رتبه: Advanced Member

گروه ها: member, Administrators
تاریخ عضویت: 1390/02/14
ارسالها: 144

3 تشکر دریافتی در 3 ارسال
حروف مقطعه چيست؟

حروف مقطعه در قرآن

در ابتداى 29 سوره از سوره‏هاى قرآن، يك يا چند حرف از حروف الفبا وجود دارد (مجموعاً 87 حرف) كه با حذف موارد تكرارى 14 حرف مى‏شود (يعنى نصف حروف الفباى عربى كه 28 حرف است). اينها «حروف مقطعه» ناميده مى‏شوند.

حروف مقطعه در كتابت سرهم و به صورت يك كلمه مثل «الم، المص و...» نوشته؛ ولى هنگام خواندن جدا از هم خوانده مى‏شوند. براى مثال «الف»، «لام»، «ميم» يا «الف»، «لام»، «ميم»، «صاد»،

اين حروف چهارده گانه عبارت است از: «ا.ح.س.ص.ط.ع.ق.ك.ل.م.ن.ه.ر.ى». بدرالدين زركشى از عالمان اهل سنت از تركيب اين حروف، جمله «نص حكم، قاطع له سر» و فيض كاشانى از عالمان شیعی جمله «صراط على حق نمسكه» را ساخته ‏اند.

در رابطه با «حروف مقطعه» نظرات متفاوتى از سوى قرآن‏پژوهان ابراز شده كه به طور خلاصه به بخشى از آنها اشاره مى‏شود:

1-اين حروف اشاره به اين است که اين کتاب آسماني با آن عظمت واهميتي که تمام سخنوران عرب و غير عرب را متحير ساخته, از نمونه همين حروفي است که در اختيار همگان قرار دارد. نکته اي که اين نظريه را در باره معني حروف مقطعه قران تاييد مي کند اين است که در 24 مورد از آغاز سوره هائي که با اين حروف شروع شده است,بلافاصله سخن از قرآن و عظمت آن به ميان آمده,اين خود نشان مي دهد که ارتباطي ميان اين دو,(حروف مقطعه وعظمت قرآن)موجود است .در نتيجه سوره هائي که با حروف مقطعه شروع مي شوند در ابتداي آنها از عظمت قرآن بحث مي شود .تفسير نمونه ج1ص62

2 «حروف مقطعه» از نوع متشابهات قرآنى است كه علم آن مخصوص به خداوند است.ر.ك: سيوطى، الاتقان، ج 3 ص 24 ؛ تفسير طبرى، ج 1، ص 72.

3 حروف مقطعه هر سوره نام همان سوره است؛ چنان كه سوره‏هاى «يس» و «طه» و... هر يك به اين اسامى ناميده شده‏اند.زمخشرى، كشاف، ج 1، ص 21.

4 هر يك از اين حروف اشاره به اسمى از اسماى حسناى الهى است و بعضى نيز رمز و اشاره به نام پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله است.

5 حروف مقطعه از ناحيه خدا، سوگندهايى است مبنى بر اين كه اين كتاب از سوى او است.ر.ك: قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، ج 1، ص 110.

6 اين حروف براى متنبه كردن مردم و برقرارى آرامش مجلس به هنگام رساندن آيات الهى از سوى پيامبرصلى الله عليه وآله است.ر.ك: رشيد رضا، تفسير المنار، ج 8، ص 296.

7 اين حروف در واقع رمز و سرى ميان خداوند و رسول اكرم‏(ص) است كه تنها پيامبر و افراد پاك مى‏توانند از آنها آگاهى يابند.بلاغى، محمدجواد، آلاء الرحمن، ج 1، ص 64.

8حروف مذكور براى آگاه كردن پيامبر(ص) از نزول وحى و تمايز آن از سخنان بشرى نازل شده است.الاتقان، ج 3، ص 31.

9 - با تدبر در سوره‏ هاى داراى حروف مقطعه مشترك، روشن مى‏شود كه مضامين و سياق آنها با يكديگر مشابه و متناسب است.ر.ك: تفسير الميزان، ج 18، ص 6 -8.

10- تمامى بحث‏ها بر محور حكمت وجود حروف مقطعه دور مى ‏زند و ربطى به كنه و حقيقت وجود آنها ندارد؛ زيرا انسان از آگاهى يافتن بر آنها ناتوان است.صبحى صالح، مباحث فى علوم القرآن، ص 283.

11 - اين حروف گرچه از متشابهات قرآن محسوب مى‏شود؛ اما گروه راسخان در علم مى‏ توانند از آنها آگاهى يابند.ر.ك: قاضى عبدالجبار، متشابه القرآن، ج 1، ص 13.

12- اينها سرآغاز سوره‏ هايى است كه خداوند قرآن را با آنها شروع كرده است. از ميان مفسران، مجاهد اين قول را پذيرفته است.تفسير المنار، ج 1 ص 122.

گفتنى است تفاسير ديگرى نيز درباره «حروف مقطعه» از جانب قرآن‏ پژوهان ارائه گشته و روايات زيادى نيز در اين‏باره نقل شده است.تفسير البرهان، ج 1، ص 53 و ج 2، صص 206 و 277؛ بحارالانوار، ج 89، ص 373؛ تفسير نورالثقلين، ج 3، ص 320. براى آگاهى بيشتر درباره تفسيرهاى حروف مقطعه ر.ك: الف. عبدالله جوادى آملى، تفسير تسنيم، ج 2، صص 69 - 129. ب. محمدهادى معرفت، تناسب آيات، صص 135 - 165.


تهيه كننده:حجة الاسلام دكتر مغربي

کلمات کلیدی:حروف مقطعه الم حم المر سوره

ویرایش بوسیله کاربر 1395/12/01 03:49:44 ب.ظ  | دلیل ویرایش: edit

مدیر تالار
admin1 Offline
#2 ارسال شده : 1393/10/18 02:21:56 ب.ظ
admin1

رتبه: Advanced Member

گروه ها: member, Administrators
تاریخ عضویت: 1390/02/14
ارسالها: 144

3 تشکر دریافتی در 3 ارسال
نام کتاب : سخن نو
در تحقیق در باره ترتیب و زمان نزول سوره ها و حروف مقطعه
نویسنده : مهندس جمال گنجه ای

حروف مقطعه :

اگر بخواهیم دقیق سخن بگوئیم باید بگوئیم که در ابتدای سوره هائی که اصطلاحا دارای حروف مقطعه میباشند گاهی فقط یک حرف وجود دارد ، مانند «ن» و «ق» و «ص» (در ابتدای سوره های قلم و قاف و صاد) ، که آنها را «حروف مقطعه» می نامیم ، ولی در مورد سوره هائی که دارای بیش از یک حرف باشد مانند طه و الر و کهیعص و غیره ، آن باصطلاح حروف را «مجموعه حروف مقطعه» می نامیم .

این قلم به لطف الهی به توفیق عظیمی موفق گشته و توانسته روشی برای «عصاره گیری محتوای سوره ها» پیدا کند و عصاره محتوای هر سوره را «درس» آن سوره نامیده است.
اگر برای هر سوره ای که مجموعه حروف مقطعه دارد «درس» همان سوره را مقابل آنها قرار دهیم جدولی خواهیم داشت .

اولین نتایج

اولین چیزی که از جدول فوق فهمیده میشود که این است که «درسِ» سوره هایِ دارایِ مجموعه های حروف مقطعه مساوی ، به یکدیگر خیلی نزدیک و بلکه مساوی هستند .
مثلا سوره هائی که «حم»دار هستند ، «درس» همه آنها به اصرار کافران در نپذیرفتن حق و لجبازی و عمد و اصرار در آن اشاره دارد .
همچنین «درسِ» سوره های «الر»دار در دلداری پیامبر و مومنان و وعده پیروزیِ نهائی آنان مشترک است .
ونیز «درسِ» سوره های «الم»دار محتویِ موضوعاتی مربوط به امور اخلاقی و احکام شرعی و موضوعات دیگری که مجموعا به سازندگی و رشد شخصیتیِ انسانی مربوط است می باشد .

این یک کشف جالب است که میگوید :
بین محتوای سوره ها و مجموعه های حروف مقطعه شان یک رابطه مستقیم و معنی دار وجود دارد
نکته دیگری که فوقا از فهمیده های فوق الذکر به دست می آید یک کمک بی نظیر برای تعیین ملاک های یک لیستِ ترتیبِ نزولِ کار آمد در اختیار میگذارد .
حروف مقطعه مشابه ، نشان دهنده شرایط محیطیِ سیاسی – اجتماعیِ مشابه است .

یعنی چه؟
یعنی اینکه در جریان پیشرفت نزول وحی ، جامعه مخاطب وحی ، در یک بازه زمانی به جمع بندیی رسید که مقابله موثر با پیامبر (ص) را در انکار و تکذیب عامدانه و مصرّانه و لجوجانه پیام های او دید و این شرایطی است که در زمان نزول سوره های «حم» دار بر پیامبر (ص) و پیروان او حاکم بود .
بعدا شرایط سخت ترهم شد و این دوره ای بود که سوره های «الر» دار نازل می شد .
بعدا شرایط باز هم بدتر شد ، اما دیگر پیامبر (ص) وپیروانش بیدی نبودند که از آن بادها بلرزند و این ، دوره نزول سوره های «الم» دار است .

کمی کنجکاوی بیشتر ذهن را متوجه مجموعه های حروف مقطعه ای میکند که بزرگتر از مجموعه های قبلی است اما آنها را درخویش دارد ، مانند حم عسق (که حم را در خود دارد) و المر و المص (که «الم» و «الر» و «ص» را در خود دارند)
دقت در محتوای این نوع سوره ها نشان میدهد بین این سوره ها و سوره های سابق الذکر شباهت هائی وجود دارد .
تمرکز روی همین مطلب و بخصوص روی سوره شورا که «حم عسق» دارد نشان میدهد بین این سوره و سوره های دارای «حم» قرابتی واضح وجود دارد زیرا در سوره شورا نیز همان عنصرِ مشترکِ سوره های دارای «حم» به وضوح به چشم می آید.
ادامه این کنجکاوی ، ما را به این میرساند که سوره رعد که دارای «المر» است ، هم با سوره های دارای «الم» ، و هم با سوره های دارای «الر» وجوهِ مشترک دارد .
اینک که کنجکاوی ما خیلی تحریک شده ، جستجوی بیشتر میکنیم و می بینیم که سوره نمل که دارای «طس» است با سوره های قصص و شعراء که دارای «طسم» می باشند نیز قرابت آشکاری دارد (باید متن سوره ها را بخوانید تا متوجه قرابت شان شوید)

از مجموع اینها یک قانون مهم بدست می آید و آنهم این است که :
1 – «درس» سوره های داخل جدول فوق نمایانگرِ مفاهیم آن سوره ها هم هست .
2 - مجموعه های مقطعه «جمع پذیر»ند

(و البته توجه داریدکه چیزی که «جمع پذیر» باشد «تفریق پذیر» هم هست)
یعنی اینکه وقتی مفهوم «طسم» را داریم (که «درس» سوره های شعراء و قصص باشد) و وقتی که مفهوم «طس» را هم داریم (که «درس» سوره نمل باشد) از تفاضل این دو مفهوم ، مفهومِ «م» بدست می آید ، و با این کار معنی کلیه حروف مقطعه دیگر ، مثلا ی س ک ه ع م ر ا ل ط ح نیز قابل کشف است .

ویرایش بوسیله کاربر 1393/10/18 04:57:06 ب.ظ  | دلیل ویرایش: مشخص نشده است

مدیر تالار
ali Offline
#3 ارسال شده : 1397/09/06 06:27:46 ق.ظ
ali

رتبه: Advanced Member

گروه ها: Moderator, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 364

تشکرها: 4 بار
12 تشکر دریافتی در 12 ارسال
نظرات مختلف در تفسیر و تاویل حروف مقطعه در قرآن به نقل از تفسیر المیزان

يازده قول در معناى حروف مقطعه

1 اين حروف از متشابهات قرآن است كه خداى سبحان علم به آن را به خود اختصاص داده ، و در ذيل آيه هفتم از سوره آل عمران فرموده : ((تأويل متشابهات را جز خدا كسى نمى داند.((
2 هر يك از اين حروف مقطعه نام سوره اى است كه در آغازش قرار دارد.
3 اين حروف اسمائى هستند براى مجموع قرآن .

4 مراد از اين حروف اين است كه بر اسماء خداى تعالى دلالت كنند. پس معناى ((الم (( ((انا اللّه اعلم ((، و معناى ((المر(( ((انا اللّه اعلم و ارى ((، و معناى ((المص (( ((انا اللّه اعلم و افضل (( مى باشد. و در حروف ((كهيعص (( كاف از ((كافى (( و هاء از ((هادى (( و ياء از ((حكيم (( و عين از ((عليم (( و صاد از ((صادق (( گرفته شده اين مطلب از ابن عباس روايت شده است .

و حروفى كه از اسماء خدا گرفته شده طرز گرفته شدنش مختلف است ، بعضى از حروف از اول نام خدا گرفته شده مانند كاف كه از ((كافى (( است و بعضى از وسط گرفته شده مانند ياء كه از ((حكيم (( است و بعضى از آخر گرفته شده مانند ميم كه از ((اعلم (( گرفته شده .
5 اين حروف اسمائى از خداست اما مقطعه و بريده كه اگر از مردم كسى بتواند آنها را آنطور كه بايد تركيب كند به اسم اعظم خدا دست يافته ، همانطور كه از تركيب ((الر(( و ((حم (( و ((ن (( ((الرحمان (( درست مى شود، و همچنين ساير حروف . چيزى كه هست ما انسانها قادر بر تركيب آن نيستيم . اين معنا از سعيد بن جبير روايت شده .
6 اين حروف سوگندهايى است كه خداى تعالى خورده ، و مثل اينكه خداوند به اين حرف سوگند مى خورد بر اينكه قرآن كلام او است . و اصولا حروف الفباء داراى شرافتى هستند، چون با همين حروف است كه كتب آسمانى و اسماء حسناى خدا و صفات علياى او، و ريشه لغتهاى امتهاى مختلف درست مى شود.

7 اين حروف اشاراتى است به نعمتهاى خدا و بلاهاى او و مدت زندگى اقوام و عمر و اجلشان .
8 مراد از اين حروف اين است كه اشاره كند به اينكه امت اسلام تا آخر دهر باقى مى ماند و منقرض نمى شود، حساب جمل هم كه نوعى محاسبه است بر اين معنا دلالت دارد.
9 مراد از اين حروف همان حروف الفباء است ، چيزى كه هست با ذكر نام بعضى از آنها از ذكر بقيه بى نياز بوده ، در حقيقت خواسته است بفرمايد: اين قرآن از الفباء تركيب شده .

10 اين حروف به منظور ساكت كردن كفار در ابتداى سوره هاى قرار گرفته چون مشركين به يكديگر سفارش مى كردند ((مبادا به قرآن گوش دهيد، و هر جا كسى قرآن مى خواند سر و صدا بلند كنيد تا صوت قرآن در بين صوتهاى نامربوط گم شود(( قرآن اين جريان را در آيه ((لاتسمعوا لهذا القرآن و الغوا فيه ...(( حكايت فرموده . و گاهى مى شد كه در هنگام شنيدن صوت قرآن سوت مى زدند، و بسا مى شد كف مى زدند، و بسا مى شد صداهاى دسته جمعى در مى آوردند تا رسول خدا را در خواندن آن دچار اشتباه سازند، لذا خداى تعالى در آغاز بعضى از سوره هاى قرآن اين حروف را نازل كرد تا آن رجاله ها را ساكت كند، چون وقتى اين حروف را مى شنيدند به نظرشان عجيب و غريب مى آمد و به آن گوش فرا داده در باره اش فكر مى كردند، و همين اشتغالشان به آن حروف از جار و جنجال بازشان مى داشت ، و در نتيجه صداى قرآن به گوششان مى رسيد.

11 اين حروف از قبيل شمردن حروف الفباء است مى خواهد بفهماند كه اين قرآنى كه تمامى شما مردم عرب را از آوردن مثلش عاجز كرده از جنس همين حروفى است كه مدام با آن محاوره و گفتگو مى كنيد و در خطبه ها و كلمات خود به كار مى بنديد، بايد از اينكه نمى توانيد مثل آن را بياوريد، بفهميد كه اين كلام از ناحيه خداى تعالى است ، و اگر در چند جا و چند سوره اين حروف تكرار شده ، براى اين بوده كه همه جا محكمى برهان را به رخ كفار بكشد. اين تفسير از قطرب روايت شده ، و ابو مسلم اصفهانى هم همين وجه را اختيار كرده ، و بعضى از مفسرين قرون اخير نيز بدان تمايل كرده اند.

اين بود آن يازده وجهى كه مرحوم طبرسى از مفسرين نقل كرده ، و در بين اين اقوال وجوه ديگر هم مى توان قرار داد، مثلا از ابن عباس نقل شده كه در خصوص ((الم (( گفته است ((الف (( اشاره است به نام ((اللّه (( و ((لام (( به ((جبرئيل (( و ((ميم (( به ((محمد(( (صلوات اللّه عليه ). و نيز از بعضى ديگر نقل شده كه گفته اند: حروف مقطعه در اوائل هر سوره اى كه با آن آغاز شده اشاره است به آن غرضى كه در سوره بيان شده ، مثل اينكه مى گويند حرف ((نون (( در سوره ((ن (( اشاره است به اينكه در اين سوره بيشتر راجع به نصرت موعود به رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله وسلّم ) صحبت شده . و حرف ((قاف (( در سوره ((ق (( اشاره است به اينكه در اين سوره بيشتر درباره قرآن ، و يا قهر الهى سخن رفته . و بعضى ديگر هم گفته اند اين حروف صرفا براى هشدار دادن است .

ترجمه تفسير الميزان جلد 18 صفحه : 5

نكته اى قابل توجه در سوره هايى كه حروف مقطعه اولشان يكى است

اگر كمى در سوره هايى كه حروف مقطعه سرآغاز آنها يكى است مانند ((الم ((، ((المر((، ((طس (( و ((حم (( - دقت كنى ، خواهى ديد كه آن سوره ها از نظر مضمون نيز بهم شباهت دارند و سياقشان يكى است ، به طورى كه شباهت بين آنها در ساير سوره ها ديده نمى شود.
مؤكد اين معنا شباهتى است كه در آيات اول بيشتر اين سوره ها مشاهده مى شود، مثلا در سوره هاى ((حم (( آيه اول آن يا عبارت ((تلك آيات الكتاب (( است ، يا عبارتى ديگر كه اين معنا را مى رساند، و نظير آن آيه هاى اول سوره هايى است كه با ((الر(( افتتاح شده كه فرموده : ((تلك آيات الكتاب (( و يا عبارتى در همين معنا و نيز نظير اين در سوره هايى كه با ((طس (( شروع مى شود و يا سوره هايى كه با ((الم (( آغاز گشته ، كه در بيشتر آنها نبودن ريب و شك در كتاب به ميان آمده ، و يا عبارتى كه همين معنا را مى رساند.

با در نظر گرفتن اين شباهتها ممكن است آدمى حدس بزند كه بين اين حروف و مضامين سوره اى كه با اين حروف آغاز شده ارتباط خاصى باشد، مؤيد اين حدس آن است كه مى بينيم سوره اعراف كه با ((المص (( آغاز شده ، مطالبى را كه در سوره هاى ((الم (( و سوره ((صاد(( هست در خود جمع كرده . و نيز مى بينيم سوره رعد كه با حروف ((المر(( افتتاح شده ، مطالب هر دو قسم سوره هاى ((الم (( و ((المر(( را دارد.

کاربرانی که در حال مشاهده انجمن هستند
Guest (3)
جهش به انجمن  
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.

قدرت گرفته از YAF 1.9.6.1 | YAF © 2003-2018, Yet Another Forum.NET
این صفحه در مدت زمان 0.181 ثانیه ایجاد شد.
logo-samandehi