رتبه: Newbie
گروه ها: member
تاریخ عضویت: 1391/01/10
ارسالها: 7
1 تشکر دریافتی در 1 ارسال
|
ايا قرباني كردن حجاج و تقصير موي سر در قران ذكر شده است؟ بقره آيه 196
وَأَتِمُّواْ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ وَلاَ تَحْلِقُواْ رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ
فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيضاً أَوْ بِهِ أَذًى مِّنْ رَّأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَآ أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ
فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ أَهْلَهُ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُواْ اللَّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ
ترجمه
و حج و عمره را براى خدا به اتمام رسانيد و اگر محصور شديد (و موانعى مانند ترس از دشمن يا بيمارى اجازه نداد كه پس از احرام بستن، حج را كامل كنيد) آنچه از قربانى فراهم است (ذبح كنيد واز احرام خارج شويد.) وسرهاى خود را نتراشيد تا قربانى به قربانگاه برسد
و اگر كسى بيمار بود و يا ناراحتى در سر داشت (و ناچار بود سر خود را زودتر بتراشد،) بايد كفّاره اى از قبيل روزه يا صدقه يا قربانى بجا آوردوچون (از بيمارى ويا دشمن) درامان شديد، پس هر كس بدنبال عمره تمتّع، حج را آغاز كرده آنچه را از قربانى كه ميسّر است (ذبح كند.) وهركس كه قربانى نيافت، سه روز در ايام حج روزه بدارد و هفت روز به هنگامى كه بازگشتيد، اين ده روزِ كامل است.
(البتّه) اين (حج تمتّع) براى كسى است كه خاندانش ساكن (مكّه و) مسجد الحرام نباشند.و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه او سخت كيفر است.
در اين آيه، كليّات وگوشه اى از احكام حج و عمره آمده است، ولى تفصيل آن در روايات و فتاواى علما مى باشد.
«حج» مناسكى است كه بنيانگذار آن حضرت ابراهيم عليه السلام بوده و در ميان عرب از زمان آن حضرت متداول بوده و به فرمان خداوند اين برنامه در اسلام نيز امضا شد و تا روز قيامت نيز خواهد بود.
پيام ها
1- وظايف دينى را بايد تمام و كمال به انجام رسانيد. بعد از شروع اعمال حج، نمىتوان آن را ناتمام و ناقص گذارد. «اتمّوا»
2- در اعمال حج، قصد قربت و عبادت لازم است. به انگيزه ى جهانگردى و سياحت نمى توان حج بجا آورد. «اتمّوا... للّه»
3- احكام اسلام، در مقام سختگيرى بر مردم نيست. تمام نمودن حج وعمره بر كسى كه از درون مريض يا از بيرون ترس دارد، واجب نيست.
«فان اُحصرتم فما استيسر من الهدى»
4- مكان در عبادات سهم دارد. «يبلغ الهدى محلّه»
5 - بيمارى سبب تخفيف در احكام است، نه تعطيل آن. لذا در حج، افراد معذور بايد با روزه يا صدقه يا قربانى، وظايف خود را جبران كنند.
«فمن كان منكم مريضاً او... ففدية من صيام او صدقة او نسك»
6- ملاك وجوب قربانى در حج، آسان و سهل بودن آن است. «فما استيسر من الهدى فمن لم يجد فصيام ثلاثة ايام...»
7- قانون عمره و حج تمتّع، تنها براى حجاجى است كه ساكن مكّه نباشند، حج ساكنان مكّه نوع ديگرى است.
«اتموا الحج و العمرة... ذلك لمن لم يكن اهله حاضرى المسجد الحرام»
8 - توجّه به كيفر الهى، زمينه ساز تقواست و تقوى، زمينه ساز انجام تكاليف. «واتمّوا الحج و العمرة... واتّقوا اللَّه واعلموا انّ اللَّه شديد العقاب»
9- توّجه به تقوا، در انجام تمام فرمانهاى الهى مطرح است. «اتمّوا الحج... و اتّقوا اللّه»
10- اعمال حج، قبل از اسلام به نحو ديگرى بوده است. لذا قرآن بر مراعات اين تغييرات تأكيد نموده است. «انّ اللّه شديد العقاب»
11- براى كسانى كه در احكام حج تغييرى دهند، كيفر شديدى است. «شديد العقاب»
تفسیر نورکلمات کلیدی:قربانی حج تمتع عمره حلق تراشیدن احرام کفاره ویرایش بوسیله کاربر 1402/04/08 06:40:31 ب.ظ
| دلیل ویرایش: key word
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member
تاریخ عضویت: 1390/03/04
ارسالها: 134
5 تشکر دریافتی در 4 ارسال
|
در سوره حج نیز به موضوع قربانی که از زمان ابراهیم تشریع شده ،اشاره میشود
لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ ﴿۲۸﴾
فولادوند: تا شاهد منافع خويش باشند و نام خدا را در روزهاى معلومى بر دامهاى زبان بسته اى كه روزى آنان كرده است ببرند پس از آنها بخوريد و به درمانده مستمند بخورانيد
لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ ﴿۳۳﴾
فولادوند: براى شما در آن [دامها] تا مدتى معين سودهايى است سپس جايگاه [قربانى كردن آنها و ساير فرايض] در خانه كهن [=كعبه] است
مکارم: در حيوانات قرباني منافعي براي شما تا زمان معين (روز ذبح آنها) است، سپس محل آن خانه كعبه آن خانه قديمي و گرامي است (اگر قرباني براي عمره مفرده باشد در سرزمين مكه و اگر براي حج باشد در مني نزديكي مكه محل ذبح آن خواهد بود)
وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَى مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ ﴿۳۴﴾
فولادوند: و براى هر امتى مناسكى قرار داديم تا نام خدا را بر دامهاى زبان بسته اى كه روزى آنها گردانيده ياد كنند پس [بدانيد كه] خداى شما خدايى يگانه است پس به [فرمان] او گردن نهيد و فروتنان را بشارت ده
مکارم: براي هر امتي قربانگاهي قرار داديم تا نام خدا را (به هنگام قرباني) بر چهار پاياني كه به آنها روزي داده ايم ببرند، و خداي شما معبود واحدي است در برابر فرمان او تسليم شويد و بشارت ده متواضعان و تسليم شوندگان را.
همانطور که مشاهده میشود در این آیات و آیه 28 جند دستور صریح وجود دارد:
قربانی کردن حیوان در روزهای خاص(ایام معلومات)
در مکان خاص
و با ذکر نام خدا در هنگام قربانی ویرایش بوسیله کاربر 1394/06/26 05:58:13 ب.ظ
| دلیل ویرایش: edit
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member
تاریخ عضویت: 1390/03/04
ارسالها: 134
5 تشکر دریافتی در 4 ارسال
|
در آیات 36 و37 خدا به هدف از قربانی کردن اشاره میکند:
گوشت حیوانات به خدا نمیرسد بلکه به خودتان و بینوایان شما میرسد.این کار،نشان دهنده تقوا و تسلیم شما و گذشت از مال است.
فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿۳۶﴾
از آنها بخوريد و به تنگدست [سائل] و به بينوا[ى غير سائل] بخورانيد اين گونه آنها را براى شما رام كرديم اميد كه شكرگزار باشيد
لَن يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِن يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنكُمْ كَذَلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ ﴿۳۷﴾
فولادوند: هرگز [نه] گوشتهاى آنها و نه خونهايشان به خدا نخواهد رسيد ولى [اين] تقواى شماست كه به او مىرسد اين گونه [خداوند] آنها را براى شما رام كرد تا خدا را به پاس آنكه شما را هدايت نموده به بزرگى ياد كنيد و نيكوكاران را مژده ده
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,330
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
هدف از قرباني در حج چيست؟تفسير آيه قرباني
لَنْ يَنٰالَ اَللّٰهَ لُحُومُهٰا وَ لاٰ دِمٰاؤُهٰا وَ لٰكِنْ يَنٰالُهُ اَلتَّقْوىٰ مِنْكُمْ كَذٰلِكَ سَخَّرَهٰا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اَللّٰهَ عَلىٰ مٰا هَدٰاكُمْ وَ بَشِّرِ اَلْمُحْسِنِينَ (٣٧) حج
"آنچه كه قربانی حقيقی است تقوای_زائر است؛ نه اين گوسفند و اگر گوسفند را قربانی مي نامند يا گوشتش را گوشت قربانی ميگويند در حقيقت به عنايت آن تقوای زائر است
در آن كريمه فرمود: ﴿لَن يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلاَ دِمَاؤُهَا وَلكِن يَنَالُهُ التَّقْوَي مِنكُم﴾ ؛
قربانی يعني چيزي كه عبد را به مولا نزديك كند، هر عملی كه عبد را به مولا نزديك میكند و عامل قرب اوست قربانی خواهد بود؛ چه اينكه نماز_قربانی_نمازگذار است: «الصلاة قربان كل تقی» ، زكات قربانی زكات دهنده است چه اينكه در نهجالبلاغه به اين صورت آمده است «إنّ الزكاة جعلت مع الصلاة قربانا لاهل الاسلام» اين مضمون در نهج البلاغه هست؛
هر عمل عبادی كه عبد را به مولا نزديك میكند قربانی اوست، قهراً آنچه كه قربانی است همان ذبح لله است؛ نه اين گوشت، لذا در آن كريمه فرمود: قربانی؛ يعنی آنچه كه به الله نزديك میشود و قربة الی الله را فراهم میكند و آنچه كه قربة الی الله دارد، تقوای زائر است؛ نه اين گوشت: ﴿لَن يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلاَ دِمَاؤُهَا وَلكِن يَنَالُهُ التَّقْوَی مِنكُم﴾ اين در حقيقت يك رمزی است از اسرار حج كه مسئله رمی_جمره و امثال ذلك را هم تشريح ميیكند.
آنچه را كه زائر به عنوان تحفه تقديم الله مي كند، تقوا و خلوص خود را تقديم میكند؛ نه گوسفند را؛ نه گوشت يا خون را."
برگرفته از دروس تفسیر سوره بقره آیه۱۹۶ آيت الله جوادی آملی
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, students, member
تاریخ عضویت: 1397/09/13
ارسالها: 167
مکان: Qom
1 تشکر دریافتی در 1 ارسال
|
🕋
#قرباني_در_مناسك #حج_تمتع
💮🔶«196» وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ.«196بقره»
🔹و حج وعمره را براى خدا به اتمام رسانيد و اگر محصور شديد (و موانعى مانند ترس از دشمن يا بيمارى اجازه نداد كه پس از احرام بستن، حج را كامل كنيد) آنچه از قربانى فراهم است (ذبح كنيد واز احرام خارج شويد.) وسرهاى خود را نتراشيد تا قربانى به قربانگاه برسد و اگر كسى بيمار بود و يا ناراحتى در سر داشت (و ناچار بود سر خود را زودتر بتراشد،) بايد كفّارهاى از قبيل روزه يا صدقه يا قربانى بجا آورد وچون (از بيمارى ويا دشمن) درامان شديد، پس هر كس بدنبال عمره تمتّع، حج را آغاز كرده آنچه را از قربانى كه ميسّر است (ذبح كند.) و هركس كه قربانى نيافت، سه روز در ايام حج روزه بدارد و هفت روز به هنگامى كه بازگشتيد، اين ده روزِ كامل است. (البتّه) اين (حج تمتّع) براى كسى است كه خاندانش ساكن (مكّه و) مسجد الحرام نباشند. و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه او سخت كيفر است.
-💮🔸 مراسم حج متشكل از يك سلسله آدابي است كه به قرباني منتهي ميشود. قرباني ركن اصلي مراسم و هدف نمادين آن است كه با عبور از «خود»خواهيها به «قرب» خدا ميتوان رسيد. حال اگر به دليل بيماري يا ممانعت دشمن [آنچنان كه مشركين قريش در سال 6 هجري از پيشروي پيامبر و مسلمانان و ارسال قرباني به مكه مانع شدند] مراسم نيمه تمام ماند بايد هديه [قرباني] را كه رمز اصلي اين مراسم و نماد تسليم و قرباني اسمعيل است، به طرف قربانگاه فرستاد. اين است معناي حج و عمره را براي خدا [با تقرّب به او] تمام كنيد [والله اعلم].
🔸«هَدْيَ»، قرباني مخصوص مراسم حج است كه گويي به گرسنگان «هديه» داده ميشود. در كلمة «هدايت»، رساندن به مقصد مورد نظر ميباشد و بردن عروس به خانة داماد را هم «هَدْيُ العَروسِ اِلي بَعْلِها» ميگويند، از اين منظر لغوي است كه بردن قرباني به مقصد قربانگاه را هَدي مينامند.
-🔸 سر تراشيدن [ #حَلق]، سنتي باستاني براي اظهار خضوع و بندگي در برابر خدا است و گفته شده: «آدم اولين فروتني كنندگان در حرم الهي با تراشيدن موي سر خويش بوده است [دعاي 11 صحيفة سجاديه- ...و آدم ...سابِقُ الْمُتُذِلّلين بِحَلْقِ رَأسِهِ في حَرَمِكَ]. از نظر بهداشتي نيز در روزگار باستان، در سفرهاي طولاني و گرد و خاك و آفتاب و باد و فقدان امكانات استحمام، تراشيدن موهاي آلوده بسيار مفيد بوده است.
💮🔸- #مناسک، جمع «نُسُک» را عبادت دانستهاند، ولی با توجه به 7 موردی که اين کلمه در قرآن آمده است [بقره 128 (2:128) ، 196 (2:196) ، 200 (2:200) و حج 34 (22:34) ، 67 (22:67) و انعام 162 (5:162) ]، میتوان فهميد مناسک نه هر عبادتی مثل نماز و روزه، بلکه عبادتی است که نهايتاً به نوعی از خود گذشتگی و خرج و قربانی منجر میشود. همچنانکه انتهای #مناسک حج، بعد از طواف و سعی و وقوف در عرفات و مشعر و رمی جمرات، قربانی کردن قرار گرفته است.
-💮🌸 #تمتع بهرهمندي از چيزهايي است كه در حالت اِحرام بر حاجيان حرام است. مراسم اصلي حج از روز هشتم ذيحجه آغاز ميشود، اما معمولا حاجيان مدتي قبل از آن به مكه وارد ميشوند و با اِحرام بستن و انجام طواف و سعي صفا و مروه، حج عمره ميكنند، سپس از اِحرام خارج شده و بهرهمند [متمتع] ميشوند از آنچه در حالت اِحرام بر آنها حرام بود، تا با شروع مراسم اصلي حج [كه شامل وقوف در عرفات و مشعر و مِني و رمي جمرات و قرباني ميشود] مجدداً به لباس اِحرام درآيند. انجام حج بدون عمره را «اِفراد» و تركيب آندو را «قِران» ميگويند.
💫تفسیر بازرگانویرایش بوسیله کاربر 1402/04/08 06:06:01 ب.ظ
| دلیل ویرایش: edit
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, member تاریخ عضویت: 1399/06/17 ارسالها: 115 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") مکان: تهران
|
🔸مفهومی که در قربانی کردن نهفته است / نگاه متفاوت امام موسی صدر به عید و قربانی
امام موسی صدر: اگر در این مناسبت ژرف بنگریم، به مفهوم بزرگی که در جانشین شدن گوسفندی به جای اسماعیل -فرزند ابراهیم(ع)- نهفته است، پی می بریم. گوسفند کنایه از مادّیات و ثروت است: این نیاز انسانی که رشد می کند و فزونی می گیرد و دیگر نیازها را تحت الشعاع قرار می دهد و بدین ترتیب، از شکل ابزار درمی آید و خودْ هدف می شود و به خدایی برای پرستش تبدیل می شود. بر اساس رتبه بندی، برآوردن این نیاز که نیاز مادّی نامیده می شود، باید در راه تأمین دیگر نیازهای انسان باشد و مبادلات میان انسان ها را تسهیل کند و در نتیجه، در خدمت جامعه و موجب همکاری بیشتر میان اعضای آن شود.
ولی نیاز مادّی، جای دیگر نیازها را اشغال کرده و عواطف انسانی را که عامل وحدت میان انسان هاست، از دل آنها زدوده است. کار به آنجا رسیده که مال اندوزی بر رفتار و روابط انسان ها حکم فرما شده و آنان را به افرادی سوداگر و استثمارگر و استعمارگر تبدیل کرده که برای رسیدن به اهداف خود از ابزارهای جهنمی، همچون جنگ و فتنه انگیزی و تعصب آفرینی و طبقه بندی انسان ها و تبعیض نژادی و مانند آنها، بهره می جویند. وقتی مادیات اهمیت می یابد و جایگاه آن بالا می رود، انسان به تحقیر دیگران و کلاهبرداری و گران فروشی و مکیدن خون دیگر انسان ها سوق داده می شود.
خداوند به ابراهیم(ع) فرمان داد که گوسفندی ذبح کند. این فرمان بدین معناست که انسان باید مال را در راه خدا قربانی کند. این ماجرا مفاهیم بلندتری دارد: ثروت اگر در راه مصلحت مردم خرج شود، برای انسان نعمت بزرگی است، ولی اگر انسان ثروت را برای خود نگه دارد و آن را مقدس بشمارد، مادیّات بر همه چیز فزونی می گیرد و به ابزاری برای برکندن رحمت و مهربانی از دل انسان تبدیل می شود و کار به جایی می رسد که انسان، مردم و فرزندان آنان را قربانی می کند.
با توجه به این نکات می کوشیم معنای عید را درک کنیم و دوباره به آن محتوا ببخشیم... احتکارگران و فرصت طلبان نیز در داخل کشور، بندگان ثروت اند. جشن گرفتن عید بدین معناست که در برابر اینان و آنان بایستیم و مال و ثروت را به جای انسان و در راه اطاعت خداوند و خدمت به بندگان او قربانی کنیم.
📖 #گام_به_گام_با_امام، جلد ۴ / برگرفته از سخنرانی امام موسی صدر به مناسبت عید قربان در سال 1974 ویرایش بوسیله کاربر 1402/04/08 06:08:43 ب.ظ
| دلیل ویرایش: edit
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member, Administrators تاریخ عضویت: 1390/02/31 ارسالها: 1,273 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") تشکرها: 1 بار
50 تشکر دریافتی در 28 ارسال
|
🌹🌹🌹#عید، روزی است که ارتباط انسان ها با یکدیگر نیز مستحکم میشود.
🔸 نشاط انسان در عبادت است. وقتی كه از عبادت فارغ شد آن روز، #روز_عید است.
مستحضرید که عید رسمی اسلام، #بدرقه_یک_عبادت است. عید تشریفاتی به آن معنا نیست. جریان عید فطر، بدرقه ماه مبارک رمضان است و عید سعید قربان، بدرقه احرام و حج تمتّع و عمره تمتّع و اینهاست؛ یعنی وقتی بنده عبادتش را انجام داد، به پیشگاه مولایش نزدیک شد #جشن می گیرد و این جشن برای همین دو #عبادت بزرگ اسلامی است.
🔸 درست است كه برنامه های دینی ما در سایه #ارتباط_با_خداست ولی #خلق_خدا را خودِ خدا فرمود فراموش نكنید!
در نامگذاری میبینید عید فطر به نام عید صوم نامگذاری نشده
در نامگذاری عید قربان به عنوان عید طواف، عید زیارت، عید رمی، عید وقوف نامگذاری نشده
#عید_قربان نامگذاری شد كه در آنجا #خدمتی_به_مردم مطرح است
ذبحی هست، نَحری هست، اطعامی هست
🔶🔶 آنجا كه #رابطه_انسانها با یكدیگر مستحكم است آنجا #عید نام میگیرد.
🔸 خلیل حق، با آن ذبیح، این سنت را برای ما به یادگار گذاشت، نباید این سنت کمرنگ شود، این #سنت_الهی افراد #جامعه را نسبت به هم مهربان می کند و ما را شامل دعای خلیل و ذبیح حق می کند.
آیت اله جوادی آملی |
سیدکاظم فرهنگ |
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member, Administrators تاریخ عضویت: 1390/02/31 ارسالها: 1,273 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") تشکرها: 1 بار
50 تشکر دریافتی در 28 ارسال
|
قربانی برای چیست؟
جريان قرباني كه براي هر ملّتي هست سه مسئله مطرح است:
(يك) اينكه گوشت و خون و امثال ذلك كوچكتر و كمتر از آن هستند كه به طرف خدا صعود كنند.
(دو) اينكه تقوا با خدا رابطه دارد.
(سه) اينكه تقوا به خدا ميرسد نه اينكه خدا به تقوا برسد خدا از كفر و ايمان جهانيان بينياز است
اصلِ قرباني و تَسميه ي ذكر خدا و نام خدا بر قرباني اين در هر ملّتي بود منتها اين را آلوده كردند در اين زمينه فرمود مكرّر سخن از تقواي قلب است
فرمود يك عدّه ميگويند كه قرباني براي چه؟
خدا كه احتياج ندارد درست است خدا احتياج ندارد ولي شما محتاجيد كه از مالتان بگذريد براي قانع و مُعتر و به خدا نزديك بشويد. او نيازي ندارد ولي شما نيازي داريد كه قطعِ علاقه كنيد،
پس شما محتاجيد به قرباني نه خداي سبحان آنچه به خداي سبحان ميرسد گوشت و خون نيست اين گوشت و پوست در زمين ميماند خدا محتاج به گوشت قرباني نيست چون منزّه از حاجت است چه اينكه محتاج به تقواي شما هم نيست چون غنيّ محض است (إِن تَكْفُرُوا أَنتُمْ وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ) ولي شما محتاجيد گوشت و خون به بالا نميرود (يك) تقوا به بالا ميرود (دو) خدا از هر دو بينياز است (سه) شما محتاجيد كه با قرباني تقوا پيدا كنيد (چهار) و با تقوا بالا برويد (پنج).
در جاهليّت رسم بر اين بود كه اگر يك وقت قرباني ميكردند مقداري گوشت را، مقداري خون را به در و ديوار كعبه ميماليدند يا ميآويختند كه خدا قبول كند. قرآن كريم ضمن اينكه آن فكرِ جاهلي را ابطال كرده است كه خدا نيازي به گوشت و پوست و امثال ذلك ندارد از اين كار هم جلوگيري كرده كه شما در و ديوار كعبه را با خون و گوشت قرباني آلوده نكنيد
اين چه كاري است ميكنيد اگر كاري را با تقوا انجام داديد قبول ميكند
مشابه همين دخيل بستنهايي كه شما ميبينيد در بعضي از جاها راه دارد
آخر اين پارچه بستنها، قفل بستنها اين چيست؟!
رفتن حضور ائمه(عليهم السلام) عرض ارادت كردن، ولايت را عرضه كردن، برائت از دشمنان را عرضه كردن، «إنّي سِلمٌ لِمَن سالِمَكُم» گفتن، «حربٌ لِمَن حاربكم» گفتن اينها تقرّب ميآورد اما قفل بستن و دخيل بستن و پارچه بستن مشكلي را حل نميكند
در هيچ جا دستوري هم نرسيده كه شما چنين كاري را انجام دهيد اين همان آثار جاهلي است كه به اين صورتها ظهور كرده
چرا اينجا كه رفتي دخيل ميبندي
آن دعاي خاص را بخوان آن زيارت خاص را بخوان
نگفتند دخيل ببند يا پارچه ببند كه آنها را نگفتند مشرکین هم همين كار را ميكردند يك مقدار گوشت را ميخكوب ميكردند به ديوار كعبه آويزان ميكردند يك مقدار خون را به ديوار كعبه آلوده ميكردند كه خدا قبول كند بتهايشان قبول كند آيه نازل شد اين كار را نكنيد
﴿لَن يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلاَ دِمَاؤُهَا وَلكِن يَنَالُهُ التَّقْوَي مِنكُمْ﴾
﴿فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ﴾:
در روايات ما هم هست از وجود مبارك امام صادق(سلام الله عليه) رسيده است كه ذات اقدس الهي ميداند كه نياز فقرا چقدر است به همان اندازه امور بِريّه جعل كرد اين در روايات باب زكات است حضرت فرمود خداي سبحان ميدانست كه نياز فقرا چيست، «جعل سبحانه» فقرا را «شركاء للأغنياء» اين مال خودش را كه نميدهد مال شريك را ميدهد بنابراين فرمود اگر خدا ميدانست كه بيش از اين مقدار لازم است نقل ميكرد
امام صادق (عليه السلام ) فرمود: سعيد بن عبد الملك به حج آمد و پدرم را بديد، پس گفت : من شترى سوق داده ام (با خود براى قربانى آورده ام ) حال چه كنم ؟ فرمود يك ثلث آن را براى خوردن خانواده ات بده ، و ثلث ديگر را به قانع بخوران ، و ثلث سوم را به مسكين بده . پرسيدم : مسكين يعنى سائل ؟ فرمود: بله و قانع آن كسى است كه هر چيز برايش بفرستى هر چند يك تكه گوشت باشد قناعت مى كند، و معتّر آن كسى است كه به طمع گوشت از كنار تو مى گذرد، ولى سؤال نمى كند.
در فقيه ، در روايات بزنطى از حضرت رضا (عليه السلام ) آمده كه فرمود: ((تفث (( ناخن گرفتن و چرك گرفتن از بدن و افكندن جامه احرام است
ایت اله جوادی املی- تفسیر سوره حج
ویرایش بوسیله کاربر 1403/04/09 04:42:03 ب.ظ
| دلیل ویرایش: ویرایش |
سیدکاظم فرهنگ |
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,330
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
عيد قربان ،روز گردن نهادن به حق
«و گفت: پروردگار من، به من فرزندي صالح عطا فرما! پس او را به پسري بردبار بشارت داديم. و وقتي با او به جايگاه سعي رسيد، گفت: اي پسرك من! من در خواب چنين ميبينم كه تو را ذبح می کنم ، پس ببين نظر تو چیست؟ گفت: اي پدر من! آنچه را كه بدان امر شدهاي انجام بده. انشاءالله مرا از شكيبايان خواهي يافت. پس چون هر دو تن تسليم شدند و صورت پسر را بر خاك گذاشت، او را ندا داديم كه اي ابراهيم! رؤيای خود را حقيقت بخشيدي، ما نيكوكاران را چنين پاداش ميدهيم. راستي كه اين آزمايشي آشكار بود....» (الصافات/100-106).
عيد قربان يادآور آزمون آشكار ابراهيم خليل(ع) و فرزندش اسماعيل (ع) است. در اين آزمون ميزان تسليم بودن اين دو شخصيت والا در برابر حق تعالي و درجه حق پرستي آنان سنجيده شده است.
ابراهيم(ع) پيامبر الهي است و ميداند كه در جايگاهي قرار دارد كه دست او به دست خدا تبديل شده و ميداند كه جان انسانها در دست خداست و به هر وسيله كه بخواهد آنها را ميستاند و اينك خواسته است كه جان اسماعيل به دست پدرش گرفته شود. خواب و رؤيا هيچ حجيتي ندارد، اما رؤياي ابراهيم متفاوت است، چرا كه او پيامبر الهي است و امري را به وضوح و به صورتي مكرر در خواب ديده است.
يكي از تفاوتهاي روايت قرآني ذبح با روايت توراتي آن اين است كه در قرآن مجيد دو نفر، يعني ابراهيم و اسماعيل، با هم آزمايش ميشوند و هر دو از آزمايش سربلند بيرون ميآيند.
آنچه ابراهيم و اسماعيل(ع) هر دو انجام دادهاند، تسليم بودن كامل در مقابل خواست و اراده الهي است. عيد قربان روز قرباني كردن همه نفسانيات و خواستههاي انسان است و اين به معناي تسليم شدن كامل در مقابل حق و حقيقت است.
حاجي به صورت نمادين گوسفند را قرباني ميكند و گوشت آن را در راه خدا به فقرا ميدهد. اما اين عمل نمادين به معناي زيرپاگذاشتن همه تعلقاتي است كه انسان را از حق پرستي باز ميدارد.
ابراهيم خليل به حق شهسوار ايمان بود ،چرا كه براي حق پرستي او هيچ مانعي وجود نداشت. او اوج قله حقپرستي را فتح كرد .او حاضر بود تمام هزينههاي اين فتح الفتوح خود را بپردازد. حقپرستي و باطل ستيزي او از عمق جان او برميخواست و آنچه از عمق جان برخيزد حركتي شورمندانه و عاشقانه را نتيجه ميدهد كه كمترين هزينهاش سردادن و جان دادن است.
حج به معناي قصد و آهنگ کردن است و حاجي كسي است كه همه چيز را فرو گذاشته و به همه باطلها پشت پا زده و قصد و آهنگ حقيقت را كرده است. «لبيك، الهم لبيك، لا شريك لك لبيك» او به معناي اين است كه من آمدهام؛ من از همه باطلها دل بريدهام و هيچ باطلي را در كنار حق جا ندادهام و خانه دل را شستو شو دادهام و اكنون خود را آماده ساختهام تا تنها عشق به حق را در دل خود جا دهم.
آنگاه که حاجي قرباني ميكند در واقع از آنچه باعث دلبستگي او ميشود دل ميكند و خويشتن را آزاد ميسازد تا راه را براي حقپرستي كامل هموار كند. هر انساني به هر اندازه كه حاضر باشد قرباني كند به همان اندازه آزاد ميشود و به همان اندازه ميتواند حق پرستي كند و همين امر جايگاه او را در مدارج هستي مشخص ميسازد. اگر ابراهيم به مقام خليلي و دوستي خدا رسيده ، از اين جهت است كه حاضر شده كه همه چيز را قرباني كند و چون پس از قرباني به آزادي كامل رسيده مقام حنيف و مسلم-حقپرست تسليم حق -را كسب كرده است.
اما بايد توجه داشت كه قرباني در مراسم حج و در زمان و مكان خاص يك عملي نمادين است كه بايد در صحنه واقعي زندگي هر روز و هر ساعت تكرار شود. يك انسان مؤمن بايد در طول زندگي و در تكتك لحظه های آن اموري را قرباني كند.
دكتر عبدالرحيم سليماني
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: member, Administrators تاریخ عضویت: 1390/02/31 ارسالها: 1,273 ![Iran (Islamic Republic Of)]( "Iran (Islamic Republic Of)") تشکرها: 1 بار
50 تشکر دریافتی در 28 ارسال
|
﴿فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ﴾: ایا حاجی باید خودش هم ازگوشت قربانی بخورد؟
«بائس» يعني كسي كه نيازمند است گرفتار شدّت و رنج و درد است و فقير هم به كسي ميگويند كه ستون فقراتش شكسته است فرمود اينها را بايد اطعام كنيد تأمين ميشود ديگر نيازمند
اين ﴿كُلُوا مِنْهَا﴾ را حمل بر استحباب كردند. تنها در بين ما نيست. فخررازي هم كه شافعي است از شافعي ميكند كه اين «كلوا» براي استحباب است و «أطعموا» براي وجوب، آن ﴿أَطْعِمُوا﴾ را هم برخيها براي وجوب گرفتند كه البته در آيه ي ﴿أَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ﴾ كه به خواست خدا در آيه ي 36 همين سوره خواهد آمد آنجا ممكن است بازتر بشود كه آيا تقسيم لازم است، به هر سه گروه لازم است:
قانع و مُعُترّ و فقير بايد توزيع بشود اصلِ توزيع واجب است ولي وظيفه ي حكومت اسلامي و كساني كه ميخواهند حج را اقامه كنند اين است كه جلوي اين ضايعات را بگيرند
اما مستحضريد كه الآن اطعامِ بائسِ فقير مقدور حاجيان نيست اين مسئوليت كسي است كه اقامه ي حج به عهده ي اوست و آن حكومت اسلامي است
تفسير تسنيم
فَكُلُوا مِنْهٰا وَ أَطْعِمُوا اَلْبٰائِسَ اَلْفَقِيرَ. فقها بر وجوب اطعام فقير از قربانى حج وحدت نظر دارند، امّا اختلافشان در اين است كه آيا خوردن صاحب قربانى از آن واجب است يا خير؟ ما از كسانى هستيم كه قائل به عدم وجوب آن مىباشيم. برطبق نظرگاه ما صاحب قربانى اختيار دارد، اگر خواست از آن بخورد و اگر نخواست تمام آن را صدقه دهد. امّا جملۀ «فَكُلُوا مِنْهٰا؛ از آن بخوريد»، بهمنظور رفع توهم حرمت خوردن از آن آمده است؛ زيرا مردم دوران جاهليت از قربانىهاى خود نمىخوردند و آن را حرام مىپنداشتند. بنابراين، خداوند خطاى آنان را گوشزد كرده و فرموده است: «از آن بخوريد».
تفسیر کاشف |
سیدکاظم فرهنگ |
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,330
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
🎞 آرزوهایت را قربانی کن!
✍🏻 عینصاد
❞ تا حركتى شكل نگرفته و تا انسان اصل و ريشه و بنياد پيدا نكرده و تا حريمها مشخص نشدهاند، شيطان با انسان كارى ندارد.
...ولى وقتى كه ريشهها در انسان شكل مىگيرند به همان اندازه كه محكم مىشوند، به همان اندازه هجوم وساوس زياد مىشود و به تعبير روايت شياطين، مثل قبائل ربيعه و مضر ٢٠٠، ٣٠٠هزارتايى به انسان هجوم مىآورند و بنا دارند كه تو ريشه و اصلى نداشته باشى.
من خودم شاهد بودم كسانى كه برايشان توجهاتى آمده بود تا كارهاى مهمى انجام دهند، ولكن هر چه بيشتر پيش مىرفتند، آن آرزوهايى كه در درون خود مهار كرده بودند و با زحمت كنار زده بود، آهسته آهسته جلو مىآمدند و مانع اقدام مىشدند.
اينجاست كه اگر بخواهى به آرزوها پا بدهى و نرمى كنى، تو را مىبرند. و اين است كه بايد #قربانى كنى. بايد اين آرزوها را قطع و #رمى كنى.
📚حقیقت حج،ص ۲۲
|
|
|
|
|
|
رتبه: Advanced Member
گروه ها: Moderator, Administrators, member
تاریخ عضویت: 1390/03/24
ارسالها: 2,330
تشکرها: 4 بار
29 تشکر دریافتی در 29 ارسال
|
ايا قرباني كردن حيوان، عمل مذمومي است؟ ايا قرباني كردن حيوان، ميتواند عبادت باشد؟ ايا فقط صرف ريختن خون، مورد تاكيد است؟
دو نگاه متفاوت درباره قربانی کردن
در جامعه ما، اعم از مسلمان و غیرمسلمان، دو نگاه متفاوت درباره قربانی وجود دارد: یک نگاه منفی و یک نگاه مثبت. نگاه منفی، بهطور کلی قربانی کردن حیوان را نفی میکند و آن را عملی مذموم میشمارد؛ در مقابل، نگاه مثبت، بهطور کلی ذبح حیوان و ریختن خون آن را مطلوب دانسته و میستاید.
بر اساس نگاه منفی که در میان برخی افراد وجود دارد، این عمل به عنوان ظلم و آزار به حیوان تلقی میشود و نتیجه گرفته میشود که کاری که ظلم باشد، نمیتواند به عنوان عبادت، انسان را به خدا نزدیک کند.
عمل ظلم نمیتواند مقرب الیالله باشد
این پرسش مطرح میشود که آیا ممکن است انسان موجودی را—چه انسان و چه حیوان—شکنجه کند و به قتل برساند و در عین حال قصد قربت داشته باشد؟ آیا چنین عملی میتواند عبادت محسوب شود؟ از این منظر، نهتنها این عمل ظلم است، بلکه اساساً نمیتواند مقرب الیالله باشد.
همچنین این پرسش مطرح میشود که چگونه ممکن است خداوند از ریختن خون حیوان خشنود شود، در حالی که چنین رفتاری از ویژگیهای انسانهای شرور و خونریز است و ساحت الهی از چنین امر زشتی مبراست.
این نگاه بدبینانه نسبت به قربانی است و ممکن است کسانی در عین حال که مسلمان هستند، ولی با چنین دیدگاهی مخالف قربانی باشند و به تعبیر دیگر قربانی کردن و کشتن حیوان را عملی غیراخلاقی تلقی کنند. البته این افراد گاه به طور کلی با کشتن حیوانات مخالفاند و از گوشت حیوانات استفاده نمیکنند، خام خواری می کنند و بهطور خاص در مورد قربانی در حج دچار تردید هستند و حتی در صورت حضور در حج، به دلیل همین شبهه ای که در ذهن دارند، حاضر به قربانی کردن حیوان نمی شوند. این یک نگاه کاملاً منفی است که ریختن خون حیوان را به طور کلی نمی پذیرد و اگر بپذیرد، آن را به عنوان عبادت و یک عمل زیبا نمی تواند قبول کند.
در نقطه مقابل، دیدگاه دومی وجود دارد که کموبیش در میان متشرعه هست و شاید از کلمات فقها هم همین نکته را بتوان استفاده کرد، و آن این است که ریختن خون حیوان و قربانی کردن آن، از نظر شرع مطلوبیت دارد: «ان الله یحب إراقة الدما». خداوند ریختن خون حیوان و قربانی کردن را دوست دارد. لذا مسئله قربانی، مسئله اطعام به فقرا نیست؛ آن مسئله دیگری است و دلیل دیگری دارد و سیر کردن گرسنگان و انفاق کردن مطلوبیت دارد، ولی در قربانی، منهای جنبه اطعام به فقرا، ریختن خون حیوان موضوعیت و مطلوبیت دارد.
بر اساس همین نگاه است که در سالهای قبل، بلکه در چند دهه اخیر، این مسئله مطرح شد که اگر امکان استفاده کردن از گوشت قربانی در منا وجود نداشته باشد و قربانیان در منا همانجا بدون استفاده باقی بمانند و این گوشتها تلف شود، آیا باز هم حاجی موظف است که عمل قربانی را انجام دهد؟ در آنجا استدلالی که صورت میگرفت این بود که خودِ قربانی کردن مطلوب است، حتی اگر از گوشت قربانی هم استفادهای نشود، خون باید ریخته شود.
این تعبیر در عرف امروز ما هم هست؛ ماشین یا خانه ای خریداری شده و گفته می شود که باید یک خون ریخته شود؛ تعبیری که نشاندهنده این است که ذبح حیوان خود دارای آثاری است.
نگاه سوم به قربانی کردن
این دو نگاه متفاوت و دو نگاه کاملاً در برابر یکدیگر است. آیا ما مجبور هستیم یکی از این دو نگاه را الزاماً بپذیریم، یا درباره قربانی میتوان نگاه سومی را داشت؟ و اتفاقاً آنچه از منابع اسلامی استفاده میشود، همین نگاه سوم است.
در بررسی دیدگاه نخست، باید میان دو مسئله تفکیک کرد: یکی اینکه اساساً کشتن حیوانات به غرض استفاده کردن از گوشت آنها—مثل ذبح گوسفند و گاو و شتر که گوشت آنها مصرف میشود—آیا کار پسندیده و اخلاقی است؟ این یک بحث کلی است که مربوط به قربانی نمیشود. فرضاً عمل قربانی هم وجود نداشته باشد، کسانی که با خوردن گوشت مخالف هستند، این بحث کلی را دارند. بحث درباره جواز یا عدم جواز خوردن گوشت، بحثی مستقل است و ارتباط مستقیمی با قربانی ندارد.
عمل قربانی نمیتواند عبادت باشد؟
اشکال اصلی در خصوص «قربانی» است و آن اینکه عمل قربانی نمیتواند عبادت باشد چون خداوند از ریختن خون حیوانات—نعوذ بالله—لذتی نمیبرد و مطلوبیتی در ریختن خون حیوان ندارد تا بتواند برای انسان مقرب تلقی شود. آیا این اشکال وارد است؟
دو تصویر متفاوت وجود دارد: اگر قربانی را صرفاً به معنای ریختن خون بدانیم و این ریختن خون را مقرب به خدا تلقی کنیم، اشکال وارد است و پاسخ به آن دشوار خواهد بود. اما اگر قربانی را مقدمهای برای بهرهبرداری از گوشت، بهویژه در جهت اطعام نیازمندان بدانیم، در این صورت، عبادت بودن آن قابل توجیه خواهد بود.
پس ما باید ببینیم درباره قربانی از کدام نظر دفاع میکنیم. اگر مطلوبیت ذاتی ریختن خون مورد نظر باشد، آن وقت با این اشکال مواجهیم که ریختن خون حیوان چگونه میتواند به عنوان یک عمل مقرب عبادی مطرح باشد؛ چون عبادت بودن، هم حسن فاعلی میخواهد که قصد قربت شخص است، و هم حسن فعلی میخواهد که خود فعل، فعل نیکو و پسندیده و مشتمل بر مصلحت باشد و انسان را به کمالی برساند.
مرحوم شهید مطهری در مباحث مربوط به قربانی، دیدگاه اول را مورد نقد و بررسی قرار دادهاند. در مباحث حج ایشان که به چاپ رسیده، هم در ضمن یادداشتهای ایشان هست و هم به صورت یک کتاب مستقل می باشد، تعبیری که ایشان دارند این است که «دلیلی ندارد که صرف ریختن خون مقرب باشد؛ زیرا عملی مقرب است که رضای خدا در آن باشد و رضای خدا در این است که انسان به کمال فردی و اجتماعی خود برسد. صرف ریختن خون نه به کمال فردی انسان کمک میکند و نه به کمال اجتماعی او. ولی اگر هدف اصلی اطعام باشد، همانطور که در سایر کفارات هست و البته اطعام و انفاقی است دستهجمعی و به صورت خاص، یعنی به صورت اطعام گوشت و اینکه هر انسانی یک حیوانی را بکشد و مصداق «اطعم البائس الفقیر» واقع شود، آن ایراد وارد نیست.»
قربانی در حج، البته میتواند یک فلسفه مضاعفی هم داشته باشد و آن مسئله زنده کردن خاطرهای است که از قهرمان توحید، حضرت ابراهیم، وجود داشته که به جای فرزند، گوسفندی را قربانی کرد و تعظیم آن قهرمان و قهرمانیهای اوست؛ ولی به هر حال، در میان بسیاری از متدینان، مسئله ریخته شدن خون به عنوان امری که خود دارای مطلوبیت است و آثاری بر آن مترتب میشود، شناخته میشود؛ یعنی دیدگاه دوم، دیدگاهی است که با عرف متشرعه بسیار سازگار و نزدیک است.
دلیل دیدگاه دوم چیست؟ آیا واقعاً دلیل کافی برای این مطلوبیت داریم؟
اگر به آیات شریفه قرآن مراجعه کنیم که موضوع قربانی را مطرح کرده، بهخصوص در سوره مبارکه حج، مسئله قربانی همواره در کنار اطعام مطرح شده است: خداوند در آیه ۲۸ سوره حج می فرماید: «وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ»؛ خود از آن بخورید و به نیازمندان نیز اطعام کنید. در آیات دیگر نیز همین پیوند میان قربانی و اطعام دیده میشود. این آیات نشان میدهد که قرآن، مطلوبیت را در «ریختن خون» بهتنهایی قرار نداده، بلکه آن را در چارچوبی وسیعتر، یعنی اطعام نیازمندان، معنا کرده است.
در آیه ۳۶ سوره حج نیز آمده است: «وَ الْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَکُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ» یعنی قربانی شتران را از شعائر الهی قرار دادیم. سپس میفرماید: «فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَکُلُوا مِنْهَا وَ أَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ» پس از آنکه شتران را نحر کردید و به پهلو افتادند، هم خود از گوشت آنها بخورید و هم به «قانع» (نیازمندی که رو می اندازند) و «معتر» (نیازمندی که عفیف هستند و چیزی مطالبه نمیکند) اطعام کنید.
ملاحظه میکنید که واژۀ «کُلُوا» (بخورید) در این آیات احتمالاً در مقام دفع توهم حذف یا حرمتِ مصرف شخصی است. یعنی خوردن خود قربانیکننده نیز هیچ مانعی ندارد، ولی در عین حال مطلوبیت اصلی و تأکید قرآن بر اطعام دیگران قرار دارد.
این آیات به روشنی نشان میدهند که قرآن کریم مسئلۀ قربانی را از جهت «إراقة الدماء» (ریختن خون) محض مطرح نکرده است؛ یعنی مطلوبیت قربانی صرفاً در ریخته شدن خون یک حیوان خلاصه نمیشود.
در منابع روایی، مسئلۀ «إراقة الدماء» به صورت گستردهتری مطرح شده است. بخشی از این روایات در کتاب «وسائل الشیعه» جلد ۲۴، صفحۀ ۲۹۰ نقل شده است. از جمله از امام صادق علیهالسلام روایت شده: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ إِطْعَامَ الطَّعَامِ وَ عِرَاقَةَ الدِّمَاءِ بِمِنًی» چندین روایت با این سبک و مضمون وجود دارد.
نکته قابل تأمل این است که در همۀ این روایات، «اطعام الطعام» و «إراقة الدماء» به صورت توأمان ذکر شدهاند. روایتی که تنها بگوید «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ عِرَاقَةَ الدِّمَاءِ» نداریم. در حالی که «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ إِطْعَامَ الطَّعَامِ» به تنهایی وجود دارد. به عبارت دیگر، سیر کردن گرسنه خود مطلوب است، اما «إراقة الدماء» همواره همراه با «اطعام الطعام» در روایات آمده است. این امر نشان می دهد که نمیتوان از این روایات استفاده کرد که «إراقة الدماء» حتی بدون اطعام طعام مطلوبیت داشته باشد. بلکه به نظر میرسد «إراقة الدماء» مقدمه و مرحلهای برای تحقق «اطعام الطعام» است.
حداقل میتوان گفت کسانی که معتقدند «إراقة الدماء» – یعنی ریختن خون حیوان – مطلوبیت ذاتی دارد، دلیل استدلالی کافی برای این دیدگاه ندارند. به همین دلیل است که متفکرانی مانند شهید مطهری در این مسئله مناقشه کردهاند.
در مقابل، روایاتی داریم که به صراحت فلسفۀ قربانی را سیر کردن مساکین معرفی میکند. از جمله: «إِنَّمَا جَعَلَ اَللَّهُ تَعَالَى هَذَا اَلْأَضْحَى لِيَشْبَعَ مِنْهُ مِسْكِينَكُمْ مِنَ اَللَّحْمِ فَأَطْعِمُوهُ» یعنی خداوند این قربانیان را قرار داده تا مساکین شما از گوشت آنها سیر شوند؛ به آنها اطعام کنید.
گوشت همواره در میان انواع غذاها، گرانترین و لذیذترین آنها بوده است. کسانی که درآمد بالاتری دارند، به طور طبیعی دسترسی بیشتری به گوشت دارند و نیازمندان کمتر میتوانند از این نوع غذا بهرهمند شوند. از این رو، اسلام از افراد متمول خواسته است که زمینۀ دسترسی نیازمندان به گوشت تازه را از طریق قربانی فراهم کنند.
بنابراین، آنچه در درجه اول مطلوب است، خود «اطعام طعام» و سیر کردن دیگران است – خواه با نان و خرما و برنج باشد و خواه با گوشت – اما تأکید ویژه بر گوشت به خاطر کمیابی آن در سبد غذایی نیازمندان است. روایات یادشده نیز همین مطلب را تأیید میکنند.
بنابراین به نظر ما دلیل کافی برای اثبات مطلوبیت ذاتیِ «إراقة الدماء» وجود ندارد. «إراقة الدماء» سبب میشود که گوشت تازه به دست نیازمندان برسد؛ اما اگر هدفِ اطعام نادیده گرفته شود، اثبات مطلوبیتِ صِرفِ ریختن خون دشوار است.
مرحوم کلینی (رضوان الله علیه) در کتاب کافی روایتی نقل میکند که این مسئله را روشنتر میسازد. عبدالله بن بکیر میگوید: «من خدمت امام صادق علیهالسلام بودم. پیکی از طرف عموی حضرت – عبدالله بن علی – آمد و عرض کرد: عموی شما سلام رسانده و میگوید: «ما در صدد عقیقهای بودیم و میخواستیم حیوانی را ذبح کنیم، ولی فعلاً حیوان را پیدا نکردیم. آیا میشود پول عقیقه را به عنوان صدقه بپردازیم؟»
این سؤالی است که بسیاری از افراد در موارد مشابه مطرح میکنند: آیا پرداخت پول جایگزین اصل عمل عبادی میشود؟
حضرت فرمودند: «لا؛ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ إِطْعَامَ الطَّعَامِ وَ إِرَاقَةَ الدِّمَاءِ»؛ خیر! یعنی پرداخت پول به عنوان صدقه، غیر از عقیقه است. در عقیقه باید هم اطعام طعام صورت گیرد و هم إراقة الدماء. پول نمیتواند جایگزین این دو شود.
لذا از این روایت هم میتوان استفاده کرد که «اطعام الطعام» و «إراقة الدماء» مطلوبیت دارند. اما دقت کنیم، «اطعام طعام» – چه با گوشت و چه بدون گوشت – خود مطلوبیت ذاتی دارد؛ هم شرعاً، هم عرفاً، هم عقلاً. سیر کردن گرسنه همیشه مطلوب است؛ اما نسبت به «إراقة الدماء» که در کنار اطعام عطف شده است، نمیتوانیم مطلوبیت ذاتی مستقل اثبات کنیم.
نکتۀ مهم این است که پرداخت پول نمیتواند جای عقیقه را بگیرد. عقیقه عبارت است از «إراقة الدماء» همراه با «اطعام الطعام». اما از این روایت برنمیآید که «إراقة الدماء» به تنهایی – بدون اطعام – مطلوب باشد.
پس از مقایسۀ دو دیدگاه مطرح شده – دیدگاه قائل به مطلوبیت مستقلِ إراقة الدماء و دیدگاه نافی آن – به یک نگاه سوم میرسیم؛ در عین حال که از قربانی کردن و «إراقة الدماء» دفاع میشود، نقش محوری آن در «اطعام الطعام» هرگز نادیده گرفته نمیشود.
اسلام در زمینه قربانی، تحولات مهمی ایجاد کرد و سنت های پیشین را تغییر داد.
نخست، قربانی شدن انسان در اسلام، ممنوع تلقی شد و فقط قربانی را به حیواناتی محدود کرد که قابل استفاده غذایی هستند؛ در حالی که پیش از اسلام سنت قربانی کردن فرزند وجود داشته و از برخی آیات شریفه قرآن همین مطلب استفاده می شود. مثلاً در سوره انعام آیه ۱۳۷ خداوند اشاره می کند که مشرکین برای بت های خود فرزندانشان را می کشتند. عالمان دین در آن زمان تعلیم و ترویج کرده بودند که فرزندان خود را بکشید و این را زیبا جلوه داده بودند و امر را بر آنها مشتبه کرده بودند.
اسلام با این سنت مقابله کرد و این مقابله از ماجرای حضرت ابراهیم(ع) شروع شد. درباره اینکه مساله خواب حضرت ابراهیم چگونه بوده و اینکه اسماعیل را باید به ذبح و قربانی برساند، بحث های زیادی مطرح است . حقیقت موضوع را اینگونه می توان خلاصه کرد که سنت ذبح فرزند و قربانی کردن حضرت بود و قبل از حضرت وجود داشت و حضرت ابراهیم(ع) می خواهند این سنت را لغو کنند. آیا کافی است که به مردم بگوید فرزند خود را قربانی نکنید؟ اگر چنین بگوید، بلافاصله مورد اتهام قرار می گیرد که ابراهیم خود را پیامبر می داند ولی حاضر نیست از فرزند خود بگذرد و او مورد اتهام قرار می گرفت.
برای اینکه چنین اتهامی رخ ندهد باید ابراهیم هم در ظاهر مأمور به قربانی کردن فرزند باشد، چاقو به گلوی فرزند بگذارد تا آمادگی خود را برای قربانی کردن فرزند در برابر خداوند به مردم نشان دهد که در جان ابراهیم خلیل در اطاعت نسبت به حق تعالی هیچ سرپیچی نیست. اما نکته این است که فرمان الهی باید مانع این ذبح شود و راه همین است که اقدام ابراهیم باشد، ممانعت الهی وجود داشته باشد و گوسفند ذبح شود.
اینکه برخی از بزرگان ما این تعبیر را دارند که من هم در نوشته های شهید بهشتی دیده ام و هم در آثار شهید مطهری دیده ام که هر دو بزرگوار این تعبیر را دارند که چرا روز عید قربان، عید است؟ برخی خواستند توجیه کنند که عید است چون پایان حج است، اما عید قربان پایان حج نیست و حج و اعمال حج ادامه پیدا می کند. این بزرگان فرمودند که عید است چون رسم و سنت فرزند کشی منسوخ و ابطال شد و در حقیت جلوی قربانی شدن انسان گرفته شد و برای همیشه دیگر سنت ذبح و قربانی کردن فرزند ابطال شد.
دوم، سنت سوزاندن قربانی را که در ادیان پیشین وجود داشت، کنار گذاشته و بهرهبرداری از آن را جایگزین کرده است. سنت پیشین دربارۀ قربانی این بود که قربانی را پس از ذبح میسوزاندند. در کتاب مقدس (تورات) به صراحت و تکرار این مسئله آمده است. در آیین یهود، حیوان قربانی شده را میسوزاندند و استفادهای از آن نمىشد. برخی از آیات قرآن نیز به وجود این سنت در میان اقوام پیشین اشاره دارد.
در سوره آل عمران، آیه ۱۸۳ آمده است: «الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ» آنان میگفتند: ما به هیچ پیامبری ایمان نمیآوریم مگر اینکه قربانیای بیاورد که آتش (آسمانی) آن را بخورد (و بسوزاند). این امر بهعنوان یک معجزه تلقی میشد، اما خود آنان نیز قربانیهای خود را میسوزاندند و گاه تنها کاهنان از آن بهرهمندی داشتند. اسلام این سنت را نسخ (لغو) و نقش کاهنان را حذف کرده و قربانی را عملی فردی و مستقیم قرار داده است و در نهایت، آن را بهعنوان عبادتی منحصر به خداوند تعریف کرده است. اسلام نقش کاهنان را در قربانی – و منافعی که از این راه به دست میآوردند – به طور کامل نادیده گرفت. هر فرد مسلمانی خود میتواند قربانی انجام دهد و نیازی به واسطهگری کاهنان یا عالمان دین نیست. مصرف قربانی نیز در اختیار خود فرد و فقرا قرار گرفت.
سوم، قربانی به عنوان یک عبادت، فقط و فقط برای خدا مجاز است. همانطور که سجده اختصاص به خدا دارد، قربانی نیز فقط باید برای خدا واقع شود. حتی برای پیامبر خدا (ص) یا جانشینان ایشان نیز قربانی جایز نیست.
توضیحی که ارائه شد، گویای آن است که اسلام چگونه سنتهای پیشین قربانی را تغییر داد؛ قربانی را از شکل تشریفاتیِ سوزاندن و انحصار کاهنان خارج کرد و به آن هدفی انسانی و اجتماعی – یعنی اطعام نیازمندان – بخشید.
ايت الله سروش محلاتي -عيد قربان 1405
|
|
|
|
|
|
جهش به انجمن
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.
