آپارات اينستاگرام لينكداين
logo
پر بازدید ترین عناوین تالار از ابتدا: ایه 59 سوره احزاب(حجاب):زنان مسلمان،جلباب(روپوش) رابه بدن خود نزدیک کنند تا مورد اذیت قرار نگیرند (تعداد مشاهده:48077)    اوقات نماز های یومیه در قران (تعداد مشاهده:39374)    عسل شفا بخش همه مردم-ایه 69سوره نحل (تعداد مشاهده:31432)    آيات 11تا 13 حجرات:برادران ایمانی هم رامسخره نکنید.بدگمان نباشید.غیبت نکنید.تجسس نکنید (تعداد مشاهده:24959)      پر بازدید ترین عناوین سه ماه گذشته: تدبر در سوره طارق:درس سوره طارق:همه تحت مراقبت خداوند هستند.همو كيد كافران را چاره ميكند.    درس سوره عبس چيست؟عبس و تولي خطاب به كيست؟    تدبر و پرسش و پاسخ در سوره ماعون:بی توجهی به هم نوعان و مستمندان نشانه ای از بی باوری به معاد است.    زبان قرآن       آخرین رویداد تالار: بازديد و دانلود مطالب سايت قران پويان،با تعرفه اينترنت ترجيحي داخلي      

توجه

Icon
Error

SAGHI Offline
#1 ارسال شده : 1392/05/21 01:35:53 ب.ظ
SAGHI

رتبه: Advanced Member

گروه ها: member
تاریخ عضویت: 1390/03/30
ارسالها: 102
زن

تشکرها: 1 بار
7 تشکر دریافتی در 5 ارسال
خسران در لغت به معنی از دست دادن سرمایه و کمبود آن است که گاه به انسان نسبت داده می­شود و گفته می­شود «خسر فلان» و گاه به خود عمل نسبت داده می­شود و گفته می­شود «خسرت تجارته».[1]
خسران نفس به معنای آن است که آدمی نفس خود را مورد هلاکت و بدبختی قرار دهد، به طوری­که استعداد کمالش از بین برود و سعادت به کلی از او فوت شود. به گونه­ای ­که دیگر امیدی برای برگشت و یا تحلیل آن نماند.[2]

خسران در آیات
قران کریم که برنامه کامل سعادت و تکامل فرد در جامعه است، در سوره عصر به طور صریح و روشن اعلام می­کند که همه انسان­ها در زیان طبیعی و خسران هستند.
«انسان­ها همه در زیانند.»[3]
سپس راه فرار از این زیان را، از ناحیه فرد و اجتماع تعیین نموده است:
«مگر کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده­اند.»[4]
«و یکدیگر را به حق سفارش کرده و یکدیگر را به شکیبایی و استقامت توصیه نموده­اند.»[5]
در آیات بسیار دیگری نیز، از خسران و عوامل آن یاد کرده است:
«ای کسانی که ایمان آورده­اید، اگر از کسانی که کافر شدند اطاعت کنید، شما را به گذشته­هایتان باز می­گردانند و سرانجام زیانکار خواهید شد.»[6]

خسران در روایات
در روایات نیز به طور گسترده به این مطلب پرداخته شده و علاوه بر تعاریف، مصادیقی هم برای خسران آدمی بیان شده است
1. امام باقر(ع) می­فرمایند: بگو زیانکاران کسانی هستند روز قیامت خانواده­اشان را مغبون کردند.[7]
2. امام علی(ع) فرمودند: آنکس که در روزهای امید خود و پیش از فرا رسیدن اجلش کوتاهی کند، زیانکار باشد و اجلش به او ضرر زند.[8]
3. امام علی(ع) می­فرمایند: چه کسی زیانکار تز از آن که آخرت را با دنیا عوض کرد؟[9]

عوامل خسران نفس:
با توجه به آیات و روایات متعدد موجود در این باب می­توان علل و عوامل بسیاری را در باب خسران نفس بیان کرد. در اینجا به چند نمونه اشاره می­شود:
الف/ عوامل اعتقادی: این عوامل که ریشه آن اعتقادات غلط و انحرافی است، موجب خارج شدن فرد از دین و در نتیجه خسران او در دنیا و آخرت می­گردد:
1. کفر :
گاهی انسان، مال یا مقام و یا یکی دیگر از سرمایه­های خود را از دست می­دهد، در این موارد اگر چه زیان کرده است ولی چیزهایی را از دست داده که جزء وجود او نبوده؛ یعنی بیرون از وجود اوست. اما بزرگ­ترین زیان که می­توان نام آن را زیان حقیقی گذاشت؛ زمانی خواهد بود که انسان اصل هستی خود را از دست دهد و وجود خویش را ببازد.
دشمنان حق و افراد لجوج، سرمایه عمر و سرمایه فکر و عقل و فطرت و تمام مواهب جسمی و روحی خویش را که می­بایست در مسیر حق به کار گیرند، و به تکامل شایسته خود برسند به کلی از دست می­دهند.[10]
کسانی که به آیات خدا کافر شدند زیانکارانند، چرا که منبع اصلی سرچشمه واقعی همه خیرات و برکت را رها کرده و در بیراهه سرگردان شدند و از کسی که تمام کلیدهای آسمان و زمین به دست اوست روی برتافته و به سراغ موجودات ناتوانی رفته­اند که مطلقاً کاری از آنها نیست.[11]

2. نافرمانی از خدا
اطاعت هر کسی غیر خدا، اطاعت از شیطان محسوب می­شود. این اصل در قرآن مطرح است که هر کس شیطان را بجای خداوند به عنوان ولی و سرپرست خود انتخاب کند، زیان آشکاری کرده است و این ضرر غیر قابل جبرانی است که شیطان بر پایه سعادت انسان می­زند؛ زیرا حقایق و واقعیات را به یک سلسله اوهام و وساوس تبدیل و به دنبال آن سعادت را به شقاوت تبدیل می­کند.[12]

3. انکار کتاب خدا
خداوند در قرآن کریم می­فرماید:
«کسانی که کتاب آسمانی به آنها داده­ایم ( یهود و نصاری)، آن را چنانکه شایسته است می­خوانند. آنها به پیامبر اسلام ایمان می­آورند و کسانی که به او کافر شوند، زیانکارند.»[13]

در تفسیر منهج الصادقین ذیل آیه شریفه آمده است: و هر که به کتاب کافر گردد و احکام آن را تغییر دهد، یا معتقد به حلال و حرام و امر و نهی او نباشد، پس آن گروه در دنیا به جهت عدم نصرت و ظفر و در آخرت به دلیل گرفتاری و عذاب و دوزخ زیانکارانند و هیچ خسارتی به این نمی­رسد که شخص کفر را به ایمان مبدل کند و آن را بر ایمان احتیار کند.[14]

ب/ عوامل اخلاقی
عوامل اخلاقی، آن دسته از عواملی است که با ارتکاب آن شخص کم کم از مسیر حق و حقیقت دور شده و باعث متزلزل شدن ریشه ایمان او می­شود و در نهایت موجب خسران آدمی می­گردد:
1. دروغ:
یکی از گناهان کبیره و بلکه قبیح­ترین آنها، دروغ گفتن است. صفتی که آدمی را در دیده ها خوار، و در نظرها بی اعتبار می­سازد[15] و در نهایت چیزی جز خسارت برای فرد به دنبال ندارد.

2. حسد:
یکی دیگر از عوامل خسران، حسد است. امام صادق(ع) می­فرماید: شخص بدخواه پیش از آنکه به دیگری زیانی وارد آورد به خود ضرر می­رساند، مانند شیطان که بر اثر حسادت لعن جاوید را برای خود برگزید و فضیلت و مقام و هدایت و بهره­وری از حقایق را برای آدم گذاشت.[16]حسد یکی از رذایلی است که با ورودش به قلب آدمی سر منشأ بسیاری از کج روی­ها از جمله کفر می­باشد.[17]

3. پیروی از هوای نفس:
امام علی(ع) می­فرمایند: نفست تو را به سوی نهایت خسران و زیان فرو می­برد.[18]هوای نفس از آن جهت مذموم است که زمینه‌ساز انحرافات عملی، اخلاقی و اجتماعی و حتی سبب پدید آمدن بیماری‌های روانی و بدنی برای انسان می‌شود و آدمی را به وادی گمراهى، ظلم و گناه می‌کشاند و در نهایت موجب زیان و خسران آدمی هم در دنیا و هم در آخرت می­شود.

ج/ عوامل تکلیفی(عملی)
برخی عوامل که موجب خسران می­شود، مربوط به حوزه عمل و تکلیف مکلف است. لذا با ایجاد کرن اخلالی در آن موجب خسران می­گردد. این عوامل عبارتند از:
1. نقض پیمان:
خداوند در قرآن کریم می­فرماید:
«فاسقان کسانی هستند که پیمان خدا را، پس از محکم ساختن آن می­شکنند، و پیوندهایی را که خدا دستور داده برقرار سازند، قطع نموده و در روی زمین فساد می­کنند، اینها زیانکارانند.»[19]

2. غفلت از یاد خدا:
اشتغال به مال و اولاد، انسان را از یاد خدا غافل می­کند، چون خاصیت زینت حیات دنیا همین است که آدمی را از توجه به خدای تعالی باز می­دارد. همچنان­که در جای دیگر می­فرماید:
«مال و فرزند، زینت زندگی دنیاست و باقیات صالحات (ارزش­های پایدار و شایسته) ثوابش نزد پروردگارت بهتر و امید بخش­تر است.»[20]

3. ظلم:
از دیگر عوامل خسران، ظلم است که از دیدگاه الهی به سه دسته تقسیم می­شود:
1. ظلم به خویشتن: کسانی هستند که در قیامت نفس خود و اهل خود را دچار خسارت کردند، یعنی خود را از نجات محروم نموده، و از اهل خود نیز بهره­مند نمی­شوند.[21]
2. ظلم به مردم: امام علی(ع) می­فرماید: زیانکارترین شما، ستمکارترین شماست.[22]
3. ظلم به آیات الهی: اشخاصی هستند که نه تنها به خود ستم می­کنند، بلکه به برنامه­های هدایت الهی نیز ستم کرده­اند؛ زیرا این برنامه می­بایست وسیله هدایت و نجات گردد و اگر به آن بی­اعتنایی شد و این اثر از آنها به دست نیامد، به آنها ستم شده است.[23]

آثار خسران نفس
خسران یکی از رذایلی است، که آثار دنیوی و اخروی بسیار متعددی در آیات و روایات برای آن شمرده شده که در اینجا به برخی از آنها اشاره می­کنیم:
الف/ آثار دنیوی
1. محرومیت از هدایت الهی:
خداوند در قرآن کریم می­فرماید: «... کسانی که لقای خداوند(و روز رستاخیز) را تکذیب کردند، زیان بردند و هدایت نیافتند. »[24]
انسان خاسر، به دلیل تکذیب و انکار و اصرار بر گناه و لجاجت و... آمادگی هدایت ندارد؛ چرا که قلبشان تاریک و روحشان ظلمانی است، لذا بهره­ای از هدایت در دنیا و ثمرات آن در آخرت نمی­برند.

2. ابتلاء به عقوبت دنیوی:
یکی دیگر از آثار خسران در دنیا کیفرها و بلاهای ناگهانی است که خداوند در دنیا بدون هیچ مقدمه­ای بر سر انسان فرود می­آورد:
«آیا آنها خود را از مکر الهی در امان می­دانند؟ در حالی­که جز زیانکاران، خود را از مکر(و مجازات) خدا ایمن نمی­دانند.»[25]
3. حبط اعمال:
خداوند در سوره هود می­فرماید:
«(ولی) آنها در آخرت، جز آتش(سهمی) نخواهند داشت و آنچه را در دنیا(برای غیر خدا) انجام دادند، بر باد می­رود و آنچه را عمل می­کردند، باطل و بی اثر می­شود.»[26]
آری، انسان سالیان دراز زحمت می­کشد و با مشقت فراوان سرمایه­ای می­اندوزد، ولی با یک ندانم کاری و با یک هوس­بازی آن را از دست می­دهد.[27]

ب/ آثار اخروی
1. حسرت خوردن:
خداوند می­فرماید:
«آنها که لقای پروردگار را تکذیب کردند، مسلما زیان دیدند (و این تکذیب ادامه می­یابد) تا هنگامی که ناگهان قیامت به سراغشان بیاید، می­گویند: ای افسوس بر ما که درباره آن کوتاهی کردیم...»[28]

2. اقامه نشدن ترازوی عمل:[29]
نابودی و گم شدن اعمال یکی دیگر از آثار اخروی خسران است. اهمال چنین افرادی، به دلیل اینکه هیچ آثاری از آنها دیده نمی­شود و مورد استفاده نیز قرار نمی­گیرند، گم و نابود می­شود، همانند خاکستری در برابر یک طوفان عظیم.[30]

راه جلوگیری از خسران نفس
قرآن کریم خود به برخی از عوامل رهایی و نجات از آن اشاره کرده است:
الف/ عوامل درونی
1. ایمان و عمل صالح:
ایمان در لغت به معنای وثوق، تصدیق و اطمینان است و در فارسی به معنای گرویدن.[31]در بیشتر آیات قرآن ایمان و عمل صالح با هم آمده است؛ زیرا ایمان انسان را وادار می­کند که به سوی خدا قدم بر دارد. شهید مطهری می­گوید: ایمان هم قادر است جلوی انسان را از منفعت­پرستی تا حد زیادی بگیرد. آن وقت عقل هم انسان را به سوی همان مطلوب پیش می­برد.[32]

2. سفارش به حق:
یکی دیگر از عوامل رفتاری که باعث خروج از جرگه خاسران می­گردد سفارش نمودن یکدیگر به حق است که خداوند در قرآن به آن اشاره کرده است:
« و یکدیگر را به حق سفارش کرده »[33]
تواصی به حق آن است که یکدیگر را به حق سفارش کنند؛ به اینکه از حق پیروی نموده و در راه آن استقامت و مداومت کنند، پس دین حق چیزی جز پیروی اعتقادی و عملی از حق و تواصی به حق نیست.

3. سفارش به صبر:
« و یکدیگر را به شکیبایی و استقامت توصیه نموده­اند.»[34]
صبر در این آیه بصورت مطلق آمده است، لذا بنابر این اطلاق، مراد به صبر اعم از صبر بر اطاعت خدا و صبر بر معصیت و صبر در برابر مصائبی است که به قضا و قدر الهی به آدمی به انسان می­رسد.[35]

ب/ عوامل بیرونی
1. فضل و رحمت الهی:
ابوالعالیه می­گوید: فضل خدا ایمان است و رحمت او قرآن. علت اینکه ایمان بنی اسرائیل و توبه آنان[36] فضل خدا شمرده شده است این است که فضل و تقدیر خدا سبب آن شد و یا ممکن است منظور از فضل خدا این باشد که پس از روی گرداندن و بازگشت بنی اسرائیل خداوند آنان را هلاک نکرد و مهلت داد تا توبه کنند والّا قطعا هلاک می­شدند.[37]

2. هدایت الهی:
خداوند در قرآن می­فرماید:
«آن کس را که خدا هدایت کند، هدایت یافته (واقعی) اوست و کسانی را که( بخاطر اعمالشان) گمراه سازد، زیانکاران (واقعی) آنها هستند.»[38]
هدایت و ضلالت، نه جنبه اجباری دارند و نه بدون دلیل و بی­حساب است. منظور از فراهم ساختن این دو، فراهم ساختن زمینه­های هدایت یا بازگرفتن این­گونه زمینه­هاست؛ آن هم بخاطر اعمال نیک و بدی که انسان قبلا آن را انجام داده است.[39]

3. اسلام:
خداوند در قرآن کریم می­فرماید:
«ابراهیم نه یهودی بود نه نصاری، بلکه موحدی خالص و مسلمان بود و هرگز از مشرکان نبود.»[40]
بنابراین هر کس از این آئین الهی خارج شود و هر دینی را به هر نامی انتخاب کند، از خاسرین و زیان­کاران در دنیا و آخرت خواهد بود.



[1] - راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ مفردات الفاظ القرآن، المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه، بی­جا، ص146
[2] - طباطبایی، محمد حسین؛ ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی، سید محمد باقر؛ بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی، پاییز1363، ج17، ص395
[3] - سوره عصر: 2
[4] - سوره عصر: 3
[5] - عصر: 3
[6] - آل عمران: 149
[7] - ری شهری، محمد؛ میزان الحکمه، ترجمه، شیخی، حمیدرضا، قم، انتشارات دارالحدیث، 1377، چاپ دوم، ج3، ص1399
[8] - همان
[9] - همان
[10] - مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، 1365، ج5، ص166، ذیل آیه 12 سوره انعام
[11] - همان، ج19، ص523، ذیل آیه 63 سوره زمر
[12] - همان، ج4، ص138
[13] - بقره: 121
[14] - کاشانی، ملا فتح الله؛ تفسیر کبیر منهج الصادقین فی الزام المنافقین، تهران، اسلامیه، 1347، ج1، ص291
[15] - نراقی، احمد؛ معراج السعاده، قم، موسسه فرهنگی انتشاراتی طوبای محبت، چاپ اول، 1385، ص478
[16] - فیض کاشانی، ملا محسن؛ اخلاق حسنه، انتشارات پیام آزادی، 1365، چاپ ششم، ص73
[17] - امام صادق(ع) فرمودند: ریشه کفر 3 تا است: حرص، تکبر و حسد. کلینی، محمدبن یعقوب بن اسحاق، اصول کافی، ترجه مصطفوی، سید جواد، دفتر نشر فرهنگ اهل بیت(ع)، ج2، ص289
[18] - دشتی، محمد؛ نهج البلاغه، قم، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمونین، پاییز1381، نامه30
[19] - بقره: 27
[20] - کهف: 46
[21] - طباطبایی، محمد حسین؛ پیشین، ج35، ص108
[22] - آمدي، عبدالواحد بن محمد ؛ غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولي محلاتي، قم، دارالکتاب الاسلامي، 1381، ج2، ص27
[23] - مکارم شیرازی، ناصر؛ پیشین، ج6، ص94
[24] - یونس: 45
[25] - اعراف: 99
[26] - هود: 16
[27] - - مکارم شیرازی، ناصر؛ پیشین، ج2، ص111
[28] - انعام:31
[29] - کهف: 103 - 105
[30] - - مکارم شیرازی، ناصر؛ پیشین، ج12، ص 562- 563
[31] - خمینی، سید روح الله؛ شرح جنود عقل و جهل، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمنی(ره)، 1377، ص88

ویرایش بوسیله کاربر 1396/02/04 07:31:26 ق.ظ  | دلیل ویرایش: edit

کاربرانی که در حال مشاهده انجمن هستند
Guest
جهش به انجمن  
شما مجاز به ارسال مطلب در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ارسال پاسخ در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به حذف مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ویرایش مطلب ارسالی خود در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به ایجاد نظر سنجی در این انجمن نمی باشید.
شما مجاز به رای دادن در این انجمن نمی باشید.

قدرت گرفته از YAF 1.9.6.1 | YAF © 2003-2018, Yet Another Forum.NET
این صفحه در مدت زمان 0.378 ثانیه ایجاد شد.
logo-samandehi